مثانه عصبی یا نوروژنیک چیست؟ : [تشخیص ، درمان و علائم آن]

مثانه عصبی یا نوروژنیک اختلالی در دستگاه ادراری تحتانی است که در آن فرد به دلیل مشکلات مغزی، نخاعی یا عصبی کنترل مثانه خود را از دست می دهد. در این بیماری، به علت آسیب دیدگی عصب ها ناشی از بیماری یا جراحات، پیام های عصبی بین مغز و عضلات کنترل کننده به درستی رد و بدل نمی شوند. در نتیجه این عدم هماهنگی، عضلات نمی توانند در زمان مناسب سفت و شل شوند و مثانه در زمان درست پر و خالی نخواهد شد که فرد را با مشکلات جدی در دفع ادرار مواجه می کند.

بخوانید : فیستول مثانه

مثانه عصبی یا نوروژنیک چیست؟

مثانه نوروژنیک یا اختلال عصبی دستگاه ادراری تحتانی وقتی رخ می‌ دهد که فرد به علت مشکلات مغزی، نخاعی یا عصبی روی مثانه خود کنترل ندارد. عضله ها و عصب های بسیاری باید با یکدیگر کار کنند تا مثانه ادرار را نگه داشته و در زمان مناسب خالی کند. پیغام های عصبی، بین مغز و عضلات کنترل کننده مثانه حین دفع ادرار، رد و بدل می شوند.

سایت urologyhealth نیز در این مورد نوشته است:

Neurogenic Bladder, also known as Neurogenic Lower Urinary Tract Dysfunction, is when a person lacks bladder control due to brain, spinal cord or nerve problems.

ترجمه متن بالا:

مثانه عصبی که به عنوان اختلال عصبی دستگاه ادراری تحتانی نیز شناخته می شود، زمانی است که فرد به دلیل مشکلات مغزی، نخاعی یا عصبی، فاقد کنترل مثانه باشد.

اگر این عصب ها به علت بیماری یا جراحات آسیب ببینند، عضلات نمی توانند در زمان درست سفت و شل شوند. در افراد مبتلا به مثانه نوروژنیک، عصب ها و عضلات به خوبی با یکدیگر کار نمی کنند. در نتیجه این عدم هماهنگی، مثانه احتمالا در زمان مناسب پر و خالی نخواهد شد و فرد را با مشکلات جدی در دفع ادرار مواجه می کند.

بیماری ها و عوامل زمینه ساز مثانه عصبی میلیون‌ ها نفر در سراسر دنیا مثانه عصبی را تجربه کرده اند. آسیب های وارد شده به سیستم عصبی می تواند مستقیما عملکرد مثانه را مختل کند. افرادی که بیشتر از سایرین مستعد ابتلا به این بیماری هستند شامل گروه های زیر می شوند:

• بیماران مبتلا به ام.اس (MS)
• بیماران درگیر با پارکینسون
• افراد مبتلا به اسپینا بی فیدا
• آن هایی که دچار سکته شده اند
• افرادی با سابقه آسیب به ستون فقرات
• بیمارانی که جراحی‌ های بزرگ اندام های ناحیه لگن داشته اند
• افراد مبتلا به دیابت یا سایر بیماری های آسیب زننده به اعصاب

مقایسه عملکرد مثانه سالم و مثانه نوروژنیک برای درک بهتر این اختلال، می توان نحوه کارکرد سیستم ادراری را در دو حالت طبیعی و درگیر با بیماری مقایسه کرد:

سیستم ادراری

میزراه، مثانه و کلیه ها بخشی از سیستم ادراری هستند. این ها اندام هایی هستند که ادرار را ساخته، ذخیره کرده و عبور می دهند. وقتی دستگاه ادراری به خوبی کار می کند، کلیه ها ادرار را ساخته و آن را به سمت مثانه حرکت می ‌دهند.

مثانه اندامی بادکنکی شکل است که به عنوان محل ذخیره ادرار عمل می کند. این عضو، توسط عضله های لگنی بخش تحتانی شکم در جای خود قرار می گیرد. وقتی مثانه خالی می شود، ادرار از میز راه عبور می ‌کند. یعنی همان لوله ای که ادرار را به بیرون از بدن می فرستد.

وقتی مثانه از ادرار پر نشده، ریلکس و راحت است. سیگنال ‌های عصبی مغز به فرد می گویند که مثانه کاملا پر شده است. سپس احساس نیاز به دفع پیدا می شود. وقتی در سرویس بهداشتی آماده دفع ادرار می ‌شوید، مغز به عضلات مثانه می گوید منقبض شوند.

این عمل ادرار را به خارج از میزراه می فرستد. میزراه عضلاتی به نام اسفنکتر دارد. این عضلات میزراه را می بندند بنابراین تا قبل از آمادگی کامل، نشت ادرار انجام نخواهد شد. این اسفنکتر ها با انقباض مثانه، باز می شوند.

انواع مثانه عصبی (اسپاستیک و فلاسید)

مثانه نوروژنیک بر اساس محل دقیق آسیب عصبی به دو دسته اصلی تقسیم می شود. تشخیص دقیق نوع این بیماری برای انتخاب روش درمانی مناسب حیاتی است.

جدول مقایسه انواع مثانه عصبی

علل بروز مثانه نوروژنیک

عضلات و عصب های بسیاری با یکدیگر کار می‌ کنند تا ادرار را تا زمان آمادگی کامل برای دفع نگه دارند. پیغام های عصبی بین مغز و عضلات کنترل کننده مثانه حین دفع ادرار رد و بدل می ‌شوند.

اگر این عصب ها به علت بیماری یا جراحات از بین بروند، عضلات نمی‌ توانند در زمان درست منقبض یا شل شوند.

در افراد مبتلا به مثانه نوروژنیک، عصب ها و عضلات به خوبی با یکدیگر تعامل ندارند. در نتیجه مثانه به درستی پر و خالی نمی شود. با مثانه پرکار، عضلات بیش از حدِ نرمال فعال می ‌شوند، درست قبل از اینکه مثانه با ادرار پر شود.

گاهی اوقات عضلات اسفنکتر به قدر کافی قوی نیستند و ادرار را قبل از رسیدن فرد به سرویس بهداشتی خالی می کنند. این عمل بی اختیاری ادرار نام دارد. در افراد دیگر، عضلات مثانه ممکن است کم کار باشند. در این صورت با پر شدن کامل هم این عضلات منقبض نشده و ادرار خالی نمی شود.

عضلات اسفنکتر اطراف میزراه هم احتمالا به درستی کار نکنند. این عضلات در زمان تلاش فرد برای دفع ادرار سفت باقی مانده و احتباس ادرار رخ می دهد. برخی افراد، هم مثانه بیش فعال (پرکار) و هم کم کار را تجربه می کنند.

مهم ترین بیماری های زمینه ای ایجاد کننده مثانه عصبی

• بیماری های سیستم عصبی مرکزی: سکته مغزی، ام اس (MS)، تومورهای مغزی و نخاعی، بیماری پارکینسون، آلزایمر
• بیماری های سیستم عصبی محیطی: دیابت پیشرفته (نوروپاتی دیابتی)، جراحی های وسیع لگن، آسیب های عصبی ناشی از مصرف طولانی الکل
• نقص های مادرزادی: اسپینا بیفیدا (مهره شکاف دار)، فلج مغزی (CP)

بخوانید : اپیسپادیاس

علائم مثانه نوروژنیک

علائم مثانه نوروژنیک یا عصبی در افراد مختلف متفاوت است. همچنین علائم بستگی به نوع آسیب عصبی ای دارند که مشکل ساز شده است. از این علائم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

عفونت دستگاه ادراری

عفونت دستگاه ادراری اغلب اولین علامت مثانه عصبی است. افراد دارای مثانه پرکار یا کم کار مرتب عفونت دستگاه ادراری می گیرند. این بیماری عود شونده به علت رشد باکتری های مضر، ویروس یا قارچ در سیستم ادراری به وجود می آید.

بیشتر بخوانید: 10 روش درمان خانگی عفونت مجاری ادراری

نشت ادرار

نشت ادرار به علت پرکاری و انقباض بیش از حد عضلات مثانه رخ می دهد. گاهی اوقات این انقباض باعث نشت ادرار قبل از آمادگی کامل برای دفع ادرار می شود.

این عمل بی اختیاری نام دارد. احتمالاً چند قطره ادرار هم نشت کند. گاهی اوقات این چند قطره به مقدار زیادی تبدیل می شود. حین خواب هم احتمال نشت ادرار وجود دارد.

تکرر ادرار

تکرر ادرار اغلب با مثانه بیش فعال اتفاق می‌ افتد. در این حالت فرد نیاز ناگهانی به دفع ادرار پیدا می کند. بعد از این احساس، بعضی افراد دچار نشت ادرار می ‌شوند (چند قطره و یا خیلی بیشتر). یک علامت دیگر، دفع مرتب ادرار است. یعنی بیش از ۸ بار در ۲۴ ساعت.

چکه چکه کردن ادرار

با علائم مثانه کم کار، احتمالاً فقط چکه کردن ادرار را تجربه کنید. در این صورت نمی ‌توانید مثانه خود را کامل خالی کرده و یا کلا از کامل خالی کردن آن عاجز می شوید (احتباس ادرار).

این مشکل برای افراد دیابتی، مبتلا به ام.اس، فلج اطفال، سیفلیس یا آنهایی که جراحی های بزرگ لگن در عضله های مثانه داشتند رخ می دهد. آن ها قادر نخواهند بود عضلات خود را کامل منقبض کنند. عضلات اسفنکتر اطراف میزراه هم ممکن است به درستی کار نکنند. این عضلات حین تلاش برای دفع ادرار سفت می شوند.

علائم هشدار دهنده و نیازمند مراجعه فوری به اورولوژیست

در صورت مشاهده علائم زیر در کنار مشکلات دفع ادرار، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید:

• تب و لرز مداوم که نشانه عفونت پیشرفته است
• مشاهده خون در ادرار (هماتوری)
• درد شدید در ناحیه پهلوها و کمر که زنگ خطر آسیب کلیوی است
• کاهش ناگهانی حجم ادرار در طول روز با وجود مصرف مایعات

بخوانید : خون در ادرار بعد از ورزش

مثانه عصبی یا نوروژنیک در کودکان

مثانه عصبی صرفاً یک بیماری مختص بزرگسالان نیست و کودکان زیادی نیز از بدو تولد یا در سنین پایین با آن دست و پنجه نرم می کنند. در کودکان، شایع ترین علت بروز مثانه نوروژنیک، نقص های مادرزادی تکامل لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا (Spina Bifida) است. در این شرایط، اعصاب نخاعی که وظیفه کنترل مثانه را بر عهده دارند، به درستی شکل نگرفته و کودک از همان ابتدا توانایی کنترل ارادی ادرار خود را ندارد. علاوه بر نقص های مادرزادی، فلج مغزی (CP) و تومورهای نخاعی در سنین پایین نیز می توانند عامل این اختلال باشند. تشخیص زودهنگام در کودکان حیاتی است، زیرا تاخیر در درمان می تواند باعث برگشت ادرار به کلیه های در حال رشد و نارسایی دائمی کلیه در سنین نوجوانی شود.

جدول مقایسه رویکرد درمانی مثانه عصبی در کودکان و بزرگسالان

چالش های مثانه نوروژنیک در دوران بارداری

یکی از دغدغه های بزرگ زنان مبتلا به ام اس یا آسیب های نخاعی، مدیریت مثانه عصبی در دوران بارداری است. با رشد جنین و افزایش حجم رحم، فشار فیزیکی مضاعفی به مثانه وارد می شود که می تواند علائم مثانه پرکار یا احتباس ادرار را به شدت تشدید کند. علاوه بر این، تغییرات هورمونی در بارداری باعث شل شدن عضلات کف لگن شده و خطر بی اختیاری ادرار و عفونت های مجاری ادراری (UTI) را بالا می برد. عفونت های ادراری کنترل نشده در این دوران می تواند منجر به زایمان زودرس یا کاهش وزن جنین شود. مدیریت این بیماری در زنان باردار نیازمند هماهنگی دقیق بین متخصص زنان و اورولوژیست است.

راهکارهای مدیریت ایمن مثانه عصبی در دوران حاملگی شامل موارد زیر است:

• تنظیم مجدد دوز داروها: بسیاری از داروهای آنتی کولینرژیک که برای مثانه پرکار مصرف می شوند در بارداری ایمن نیستند و باید با جایگزین های کم خطر تعویض شوند.
• افزایش دفعات سوندگذاری: زنانی که از کاتتر متناوب (CIC) استفاده می کنند، به دلیل فشار رحم به مثانه، باید دفعات تخلیه را در طول روز افزایش دهند تا از تجمع ادرار جلوگیری شود.
• مانیتورینگ مداوم عفونت: انجام آزمایش کشت ادرار به صورت ماهانه برای تشخیص زودهنگام باکتریوری بدون علامت (عفونت پنهان) الزامی است.
• فیزیوتراپی تخصصی لگن: انجام تمرینات کگل تحت نظر فیزیوتراپیست برای جلوگیری از افتادگی ارگان های لگنی پس از زایمان.

بخوانید : پروتئینوری

تاثیرات روانی و اجتماعی زندگی با مثانه عصبی

از دیدگاه علم اورولوژی مدرن، درمان مثانه عصبی تنها به تجویز دارو یا جراحی ختم نمی شود. این اختلال تاثیرات عمیق و خاموشی بر سلامت روان و کیفیت زندگی اجتماعی بیماران می گذارد. ترس از نشت ادرار در مکان های عمومی، نیاز مداوم به پیدا کردن سرویس بهداشتی و وابستگی به سوند، باعث می شود بسیاری از بیماران به انزوای اجتماعی روی بیاورند. این گوشه گیری به مرور زمان می تواند منجر به افسردگی مزمن، اضطراب شدید و کاهش اعتماد به نفس شود.

همچنین، اختلالات عصبی لگن که باعث مثانه نوروژنیک می شوند، معمولاً روی اعصاب جنسی نیز تاثیر گذاشته و اختلالات عملکرد جنسی را در مردان و زنان به همراه دارند. درمان جامع مثانه عصبی نیازمند حمایت های روانی است. ارجاع بیمار به روان درمانگر برای یادگیری تکنیک های مدیریت استرس و شرکت در گروه های حمایتی بیماران ام اس یا ضایعات نخاعی، می تواند پذیرش شرایط را آسان تر کرده و اثربخشی درمان های اورولوژی را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

عوارض خطرناک عدم درمان مثانه عصبی

بسیاری از بیماران تصور می کنند اختلالات دفع ادرار صرفا یک مشکل آزاردهنده است، اما در صورت عدم پیگیری، مثانه عصبی می تواند آسیب های جبران ناپذیری به سیستم ادراری وارد کند. از مهم ترین عوارض این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آسیب دائمی به کلیه ها: افزایش فشار داخل مثانه باعث برگشت ادرار به سمت کلیه ها (ریفلاکس وزیکواورترال) می شود که در نهایت نارسایی کلیوی را در پی دارد.
• تشکیل سنگ های سیستم ادراری: توقف طولانی مدت ادرار در مثانه به دلیل عدم تخلیه کامل، محیطی ایده آل برای رسوب املاح و تشکیل سنگ های بزرگ مثانه و کلیه فراهم می کند.
• عفونت های خونی (سپسیس): عفونت های مکرر ادراری در صورت عدم درمان می توانند وارد جریان خون شده و جان بیمار را به خطر بیندازند.

تشخیص مثانه نوروژنیک

چون مثانه نوروژنیک مربوط به سیستم عصبی و مثانه می ‌شود، پزشک تست های مختلفی برای تعیین سلامت هر دو انجام می دهد. صحبت با پزشک درباره علائم می تواند اولین قدم مهم برای تشخیص باشد.

سابقه پزشکی

پزشک درباره سابقه پزشکی و عادات روزمره فرد از او سوال هایی می پرسد. این سوالات شامل علائم، مدت بروز و نحوه تغییر آنها در سبک زندگی می شود.

سابقه پزشکی هم شامل اطلاعاتی درباره مشکلات سلامتی در گذشته و اکنون است. باید لیستی از داروهای بدون نسخه و تجویز شده ای که معمولاً استفاده می کنید داشته باشید.

همچنین پزشک درباره رژیم غذایی و میزان مایعات مصرفی در طول روز می ‌پرسد.

گزارش کارکرد روزانه مثانه یا Bladder diary

گاهی اوقات پزشک پیشنهاد استفاده از ابزارها و یا نرم افزار گزارش کار کرد روزانه مثانه را می ‌دهد تا به تشخیص بهتر کمک کند. در این گزارش، فرد تعداد دفعات مراجعه به دستشویی و زمان نشت ادرار را ثبت می ‌کند. این ثبت گزارش به پزشک درباره درک بهتر علائم روزانه بیمار کمک خواهد کرد.

تست پد

احتمالاً از فرد خواسته شود تست پد انجام دهد. در این صورت، بیمار یک پد با رنگی خاص در لباس زیر خود می گذارد. با ریختن ادرار روی آن، رنگ پد عوض می شود.

معاینه بالینی

معاینه بالینی هم نیاز می ‌شود. برای بانوان، پزشک شکم، لگن و مقعد را بررسی می ‌کند. برای مردان، شکم، ‌مقعد و پروستات چک می ‌شود.

سایر تست ها

سایر تست ها شامل تست ادرار برای بررسی عفونت یا تست یورودینامیک برای سنجش عملکرد دستگاه ادراری است.

عکس اشعه ایکس یا اسکن هم برای تشخیص، کمک کننده هستند.

• کشت ادرار : که ادرار را برای وجود عفونت یا خون بررسی می کند.
• اسکن مثانه : که نوعی سونوگرافی است و میزان ادرار باقیمانده در مثانه را بعد از دفع نشان می دهد.
• سیستوسکوپی : تستی است که در آن پزشک لوله ای باریک با لنزی کوچک از طریق مجرای ادرار وارد مثانه می کند.
• تست یورودینامیک : نحوه ذخیره و آزاد سازی ادرار در بخش تحتانی دستگاه ادراری را چک می کند. چند نوع تست های یورودینامیک وجود دارد. از فرد خواسته می‌ شود ادرار را داخل قیف مخصوص بریزد تا مقدار ادرار تولید شده و مدت زمان دفع ادرار بررسی شود. کاتتری (سوند) داخل مثانه شده تا مثانه را خالی کند یا اینکه آب به آن اضافه کند. در این صورت نتیجه فشار وارد به مثانه معلوم خواهد شد.
• تصویربرداری : مثل عکس اشعه ایکس، سونوگرافی و سی.‌تی اسکن هم برای تشخیص این بیماری مفید هستند. احتمالا برای تصویربرداری از مغز و نخاع به متخصص مربوطه ارجاع داده شوید.

درمان مثانه نوروژنیک

هدف درمان، کنترل علائم و پیشگیری از آسیب به کلیه ها است. تمرکز درمان روی بهبود کیفیت زندگی خواهد بود. وقتی مثانه نوروژنیک کامل تحت نظر بوده و درمان می ‌شود، بیمار پیشرفت ‌هایی را در کیفیت زندگی مشاهده می ‌کند.

نوع درمان مثانه عصبی توسط پزشک و بر پایه موارد زیر انتخاب می شود:

• سن فرد، سلامت کلی و سابقه پزشکی او
• علت آسیب عصبی
• نوع علائم
• شدت علائم
• تحمل داروهایی خاص، عمل ها و درمان ها
• انتظارات تیم پزشکی از روند بیماری

برخی روش ها برای کنترل مثانه عصبی، شامل تغییرات سبک زندگی و درمان های پزشکی می شود.

بیشتر بخوانید: آیا تکرر ادرار نشانه دیابت است؟

تغییرات سبک زندگی

برای آنهایی که آسیب عصبی کمتری دیده اند، اولین قدم مناسب، ایجاد تغییرات در سبک زندگی است که گاهی به آن رفتار درمانی هم می ‌گویند. این ها تغییراتی هستند که فرد در زندگی خود برای کنترل علائم ایجاد می کند. برخی تغییرات در سبک زندگی برای مثانه عصبی عبارتند از:

برنامه ریزی برای دفع ادرار

به جای اینکه با اولین احساس دفع به سرویس بهداشتی بروید، ادرار را در دفعات متعدد نگه دارید. این عمل میزان زمانی که می توانید ادرار را نگه دارید افزایش می ‌دهد.

در برخی موارد، پزشک از فرد می خواهد حتی در صورت عدم نیاز به دفع، به سرویس بهداشتی برود تا در زمان های مشخص مثانه خود را خالی کند.

محدود سازی برخی غذاها و نوشیدنی های خاص

برخی غذاها و نوشیدنی ها برای مثانه تحریک کننده هستند. بعضی افراد غذاهای تند، قهوه، چای و نوشابه را اذیت کننده و محرک می دانند. توجه به شیوه تاثیر گذاری غذاها و نوشیدنی ‌ها روی فرد و علائم بیماری تاثیر می گذارند.

دو بار دفع ادرار

این کار برای آنهایی که در خالی کردن مثانه خود مشکل داشته و یا بعد از دفع ادرار باز هم احساس نیاز به دفع دارند، مفید است. در این روش، بعد از خالی کردن مثانه، چند ثانیه تا چند دقیقه صبر کنید. سپس دوباره برای دفع آماده شوید تا آخرین قطرات را خالی کنید.

دفع ادرار با تاخیر

اگر علائم مثانه پرکار را دارید، دفع ادرار را با چند دقیقه تاخیر شروع کنید. به تدریج این زمان را به چند ساعت برسانید. این کار به به تاخیر انداختن ادرار حین نیاز به دفع کمک خواهد کرد.

تمرین کف لگن

تمرین کف لگن به ریلکس کردن عضلات مثانه حین شروع انقباضات کمک کرده و یا قدرت عضلات اسفنکتر را افزایش می دهند.

پزشک یا پرستار درباره این تمرین‌ ها با جزئیات بیشتر توضیح خواهد داد و یا اینکه به فیزیوتراپیست ارجاع داده می شوید.

درمان های پزشکی برای مثانه نوروژنیک

وقتی تغییر سبک زندگی برای درمان مثانه نوروژنیک به قدر کافی مفید نبود، پزشک از فرد می خواهد کارهای دیگری مثل استفاده از داروهای تجویزی یا کارگذاری کاتتر را انجام دهد.

داروهای مثانه پرکار

این داروها به ریلکس کردن‌عضلات پرکار کمک می کنند که به صورت خوراکی بوده و یا به صورت ژل یا برچسب روی پوست استفاده می شود.

کاتتر

کاتتر بیشتر برای مثانه کم کار به کار می ‌رود. این لوله کوچک به داخل میزراه وارد شده تا مثانه را کامل خالی کند. دو نوع کاتتر وجود دارد

• سونداژ متناوب تمیز (CIC) : نوعی کاتتر است که خود فرد چند بار در روز جا گذاری کرده تا مثانه را خالی کند. پزشک طبق علائم، از فرد می خواهد روزی ۳ تا ۴ بار این کار را انجام داده و برای پر شدن کامل مثانه صبر کند. گاهی اوقات سونداژ متناوب تمیز باعث بهبود عملکرد مثانه بعد از چند هفته یا چند ماه می شود. این کاتترها برای افرادی که مشکل در هماهنگی اندام های بدن دارند سخت است.
• کاتتر دائم : این نوع کاتتر همیشه در جای خود می ماند تا ادرار مدام خالی شود. این کاتتر در داخل میزراه مانده یا اینکه از طریق جراحی و با شکافی کوچک روی شکم، مستقیم وارد مثانه می شود (لوله سوپراپیوبی). کاتتر دائم باید هر ۴ تا ۶ هفته عوض شود.

سم بوتولینوم (بوتاکس)

در این روش به عضله مثانه سم بوتولینوم (بوتاکس) تزریق می شود. این دارو جلوی انقباضات متعدد مثانه را می گیرد. به مرور زمان این ماده از بین رفته و باید بعد از ۶ ماه تا یک سال تجدید شود.

ساکرال نورومدولاسیون درمانی (SNS)

برای بیماران مبتلا به مثانه پرکار استفاده می شود. عصب های ساکرال، سیگنال ‌هایی بین نخاع و مثانه رد و بدل می کنند. تغییر این سیگنال ها به بهبود علائم مثانه پرکار کمک می کند. جراح، سیمی نازک نزدیک عصب ساکرال قرار می‌ دهد. سپس سیم به باتری کوچکی وصل شده که زیر پوست قرار دارد. این سیم پالس های الکتریکی بی ضرری به مثانه برای توقف سینگال های بدی که مثانه پرکار ایجاد می ‌کند، می ‌فرستد.

تحریک عصب تیبیال از راه پوست (PTNS)

در این روش سوزنی وارد عصب تیبیال می شود. این سوزن به وسیله ای متصل است که پالس های الکتریکی می ‌فرستد. این پالس ها از عصب تیبیال عبور کرده و به عصب ساکرال می ‌رسند. این کار در مطب پزشک انجام می ‌شود. اکثر بیماران ۱۲ هفته درمان و بعد، درمان را به شکل ماهانه دریافت می کنند.

جراحی

برای کمک به برخی بیماران استفاده می ‌شود. برخی جراحی ها عبارتند از:

• اسفنکتر مصنوعی : این وسیله به درمان بی اختیاری شدید ادراری، در زمان عدم عملکرد صحیح اسفنکتر کمک می کند. جراحی برای کارگزاری اسفنکتر اطراف میزراه ضروری است. پمپی زیر پوست، در کیسه بیضه یا لابیا قرار می گیرد.
• جراحی انحراف ادراری : در این عمل، جراح شکافی به نام استوما روی شکم ایجاد می کند. بسته به نوع جراحی، کاتتری از درون استوما وارد شده تا مثانه را خالی کند. احتمالا کیسه ‌ای برای جمع آوری ادرار روی استوما قرار بگیرد.
• سیستوپلاستی افزودنی : بخشی از روده برداشته شده و به دیواره مثانه متصل می شود. این کار سایز مثانه را افزایش داده و ادرار را ذخیره می ‌کند.
• برش اسفنکتر : بخش ضعیف عضله اسفنکتر در میزراه حذف خواهد شد. در بعضی موارد، با اسفنکتروتومی کل عضله برداشته می شود.

بیشتر بخوانید: مثانه عصبی چیست

 برای تشخیص و درمان مشکلات مرتبط با مثانه و سیستم ادراری، از جمله مثانه نوروژنیک و انجام تست نوار مثانه به کلینیک تخصصی اورولوژی الهام واقع در شهرک غرب مراجعه کنید.

نقش تغذیه و مکمل ها در ترمیم اعصاب مثانه

تحقیقات جدید در حوزه اورولوژی نشان می دهد که علاوه بر درمان های دارویی، تامین ویتامین های ضروری می تواند به بازسازی پوشش میلین اعصاب لگنی کمک کند. مصرف مکمل های حاوی ویتامین B12 و آلفا لیپوئیک اسید برای بیمارانی که به دلیل دیابت دچار مثانه عصبی شده اند، بسیار کمک کننده است. همچنین کنترل مصرف منیزیم می تواند در کاهش اسپاسم های ناگهانی مثانه بیش فعال نقش مثبتی ایفا کند.

تفاوت مثانه بیش فعال (OAB) با مثانه عصبی چیست؟

یکی از سردرگمی های شایع بیماران، تشخیص تفاوت بین سندروم مثانه بیش فعال معمولی و مثانه نوروژنیک است. اگرچه هر دو بیماری علائمی مانند تکرر و تکرر ادرار شبانه دارند، اما ریشه مثانه عصبی به یک بیماری مشخص عصبی مانند ام اس یا ضایعه نخاعی برمی گردد. در حالی که مثانه بیش فعال معمولا به دلیل افزایش سن، تغییرات هورمونی یا مشکلات عضلات کف لگن رخ می دهد و ارتباط مستقیمی با آسیب های مغزی و نخاعی ندارد.

اورژانس پزشکی در مثانه عصبی: دیس رفلکسی خودمختار

یکی از مهم ترین و حیاتی ترین موضوعاتی که بیماران مبتلا به مثانه عصبی (به ویژه افراد دارای ضایعه نخاعی) باید با آن آشنا باشند، وضعیتی به نام دیس رفلکسی خودمختار است. این حالت یک اورژانس پزشکی مرگبار است که در صورت عدم تخلیه به موقع مثانه رخ می دهد.

هنگامی که مثانه بیش از حد پر می شود و بیمار به دلیل آسیب عصبی متوجه این پر بودن نمی شود، سیستم عصبی خودمختار واکنش شدیدی نشان می دهد. این واکنش باعث انقباض ناگهانی عروق خونی و افزایش شدید و خطرناک فشار خون می شود که اگر فورا برطرف نشود، می تواند به سکته مغزی، تشنج یا حتی مرگ منجر گردد.

مهم ترین علائم دیس رفلکسی خودمختار عبارتند از:

• سردرد ضربان دار و بسیار شدید به صورت ناگهانی
• تعریق شدید در نواحی بالاتر از سطح آسیب نخاعی (مثل صورت و گردن)
• برافروختگی و قرمزی پوست
• کاهش ضربان قلب (برادی کاردی) همراه با فشار خون بالا
• تاری دید و احساس گرفتگی بینی
• اضطراب شدید و احساس تنگی نفس

اقدامات اورژانسی در زمان بروز علائم:

1. بیمار باید فورا در وضعیت نشسته قرار بگیرد تا فشار خون در ناحیه سر کاهش یابد.
2. لباس های تنگ، کمربند یا هر چیزی که به بدن فشار می آورد باید باز شود.
3. مثانه باید بلافاصله از طریق سوندگذاری تخلیه گردد یا اگر سوند دائم وجود دارد، از نظر انسداد یا پیچ خوردگی بررسی شود.
4. در صورت عدم کاهش فشار خون پس از تخلیه مثانه، تماس فوری با اورژانس الزامی است.

بخوانید : سندرم نفروتیک

رژیم غذایی و تغذیه در بیماران مبتلا به مثانه نوروژنیک

تغذیه نقش بسیار پررنگی در مدیریت علائم مثانه عصبی دارد. بسیاری از بیماران به دنبال لیست دقیقی از خوراکی های مفید و مضر هستند. مصرف برخی مواد غذایی می تواند دیواره مثانه را تحریک کرده و انقباضات غیرارادی را افزایش دهد، در حالی که برخی دیگر به آرامش سیستم ادراری کمک می کنند.

مراقبت های خانگی و اصول بهداشتی سوندگذاری (CIC)

از آنجایی که عفونت مجاری ادراری (UTI) شایع ترین عارضه در بیماران مبتلا به مثانه عصبی است و بسیاری از این بیماران نیازمند استفاده از سوند متناوب تمیز (CIC) هستند، رعایت اصول بهداشتی در منزل اهمیت فوق العاده ای دارد. آموزش صحیح این موارد به بیمار، خطر بستری شدن های مکرر به دلیل عفونت را به شدت کاهش می دهد.

اصول طلایی سوندگذاری متناوب در منزل:

• شستشوی دست ها: پیش از لمس تجهیزات، دست ها باید حداقل ۲۰ ثانیه با آب و صابون شسته و با حوله کاغذی یکبار مصرف خشک شوند.
• ضدعفونی ناحیه تناسلی: تمیز کردن اطراف مجرای ادرار با دستمال های مرطوب فاقد الکل یا آب و صابون ملایم، از جلو به عقب (به ویژه در بانوان) ضروری است.
• استفاده از روان کننده های مناسب: ژل های لوبریکانت محلول در آب (ترجیحا دارای لیدوکائین در صورت تجویز پزشک) برای جلوگیری از خراشیدگی مجرا باید استفاده شوند. هرگز از وازلین یا روغن های معدنی استفاده نشود.
• پرهیز از استفاده مجدد: سوندها عموما یکبار مصرف هستند. شستشو و استفاده مجدد از آن ها، حتی با آب جوش، تضمینی برای از بین رفتن کامل باکتری ها نیست و خطر عفونت را بالا می برد.
• زمان بندی دقیق: فواصل سوندگذاری نباید بیش از ۴ الی ۶ ساعت طول بکشد، حتی اگر بیمار احساس پری مثانه نداشته باشد.

بررسی اثربخشی درمان های گیاهی و طب سنتی

بسیاری از کاربران در گوگل به دنبال روش های درمان گیاهی برای مثانه عصبی هستند. به عنوان یک کلینیک پزشکی، باید به این نیاز کاربران پاسخ دهیم اما با رویکردی علمی و محتاطانه. طب سنتی نمی تواند آسیب های عصبی مغز یا نخاع را درمان کند، اما برخی گیاهان دارویی در کاهش اسپاسم مثانه و پیشگیری از عفونت تاثیرگذارند.

• تخم کدو تنبل: عصاره دانه کدو تنبل حاوی ترکیبات فیتواسترول است که به تقویت عضلات کف لگن و کاهش علائم مثانه بیش فعال کمک می کند.
• گیاه دم اسب (Horsetail): این گیاه به دلیل داشتن مقادیر بالای سیلیس، خاصیت قابض داشته و در طب سنتی برای کنترل نشت ادرار و تقویت بافت های مجاری ادراری استفاده می شود.
• ریشه گاش (Gosha-jinki-gan): یک ترکیب گیاهی ژاپنی است که تحقیقات نشان داده می تواند تکرر ادرار را مهار کرده و ظرفیت مثانه را بهبود بخشد.
• چای ابریشم ذرت (Corn Silk Tea): این دمنوش خاصیت ضد التهابی قوی دارد و با آرام کردن دیواره ملتهب مثانه، احساس سوزش و نیاز مکرر به دفع ادرار را کاهش می دهد.

تذکر پزشکی: مصرف هرگونه داروی گیاهی باید با اطلاع اورولوژیست انجام شود، زیرا بسیاری از این گیاهان می توانند با داروهای شیمیایی آنتی کولینرژیک تداخل داشته باشند.

بخوانید : درد پهلو

نتیجه گیری

مثانه نوروژنیک وضعیتی پیچیده است که کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد و نیازمند مدیریت دقیق و چندجانبه است. از تغییرات ساده در سبک زندگی تا درمان های پیشرفته دارویی و جراحی، راهکارهای متنوعی برای بازگرداندن عملکرد طبیعی سیستم ادراری وجود دارد. نادیده گرفتن علائم این بیماری می تواند به قیمت از دست رفتن سلامت کلیه ها تمام شود. در صورت مشاهده هرگونه اختلال در روند تخلیه ادرار، بررسی های اورودینامیک تحت نظر متخصص ضروری است. برای تشخیص و درمان مشکلات مرتبط با مثانه و سیستم ادراری، از جمله مثانه نوروژنیک و انجام تست نوار مثانه به کلینیک تخصصی اورولوژی الهام واقع در شهرک غرب مراجعه کنید.

سوالات متداول

آیا مثانه عصبی یا نوروژنیک درمان قطعی و همیشگی دارد؟

درمان قطعی به علت زمینه ای آسیب عصبی بستگی دارد، اما با روش های مدرن می توان علائم مثانه عصبی یا نوروژنیک را به طور کامل کنترل کرد.

عوارض خطرناک عدم درمان مثانه عصبی یا نوروژنیک چیست؟

در صورت عدم پیگیری، مثانه عصبی یا نوروژنیک می تواند باعث برگشت ادرار به کلیه ها، عفونت های شدید و در نهایت نارسایی دائمی کلیه ها شود.

بهترین زمان برای مراجعه به پزشک برای مثانه عصبی یا نوروژنیک چه زمانی است؟

به محض مشاهده تکرر ادرار غیرعادی، نشت ادرار، یا احساس عدم تخلیه کامل برای بررسی مثانه عصبی یا نوروژنیک باید به متخصص اورولوژی مراجعه کنید.

آیا دیابت می تواند باعث بروز مثانه عصبی یا نوروژنیک شود؟

بله، قند خون بالای طولانی مدت به اعصاب محیطی لگن آسیب می زند و یکی از شایع ترین دلایل ایجاد مثانه عصبی یا نوروژنیک کم کار است.

تفاوت اصلی بی اختیاری ادرار استرسی با مثانه عصبی یا نوروژنیک در چیست؟

بی اختیاری استرسی با سرفه یا خنده رخ می دهد، اما در مثانه عصبی یا نوروژنیک نشت ادرار به دلیل اختلال در پیام رسانی اعصاب به صورت ناگهانی اتفاق می افتد.

برای دریافت مشاوره و یا نوبت حضوری برای درمان زگیل تناسلی یا زائده های پوستی و یا افزایش طول و قطر آلت تناسلی با تزریق فیلر یا چربی، با شماره تلفن های : ۰۲۱۸۸۰۷۳۱۳۶، و یا از طریق تماس تلفنی با شماره ۰۹۳۳۷۸۳۶۸۲۰ در تماس باشید.
سایر شماره تماس های کلینک : 02188591523 و 02188591358
آدرس ما را در صفحه تماس با ما مشاهده کنید.