آبسه کلیه یا کلیوی چیست؟ روش های درمان همراه با توضیحات کامل

آبسه کلیه یا کلیوی ، یک توده عفونی و پر از چرک است که درون بافت کلیه یا فضای اطراف آن (پری نفریک) تشکیل می‌شود. رفع سریع و دقیق این بیماری بسیار ضروری است، زیرا تاخیر در درمان می‌تواند به عوارض خطرناکی مانند عفونت خون و نارسایی کلیه منجر شود.

بخوانید : پیوند کلیه

کار کلیه ها چیست؟

مجاری ادراری مانند سیستم فاضلاب بدن هستند. این مجاری شامل دو کلیه، دو حالب، مثانه و پیشاب راه هستند. کلیه های سالم، شبانه روز کار می کنند تا خون را تمیز کنند. این دو اندام که به شکل لوبیا هستند در بخش میانی بدن و زیر دنده ها قرار دارند. کلیه ها در دو سوی ستون فقرات قرار می گیرند. کلیه ها فیلتر اصلی بدن هستند. این اندام ها تقریباً 150 لیتر خون را به صورت روزانه تمیز می کنند. با جذب آب اضافی و پسماند از خون، کلیه ها روزی یک تا دو لیتر ادرار تولید می کنند. ادرار معمولاً از کلیه ها به مثانه رفته و از طریق پیشاب راه تخلیه می شود.

کلیه ها به عنوان فیلتر بدن، موارد زیادی را کنترل می کنند تا بدن، سالم بماند:

• تعادل مایعات بدن
• سطوح الکترولیت (برای مثال، سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، اسید)
• حذف پسماند از طریق ادرار
• تنظیم فشارخون و تعداد گلبول های قرمز خون

هنگامی که کلیه ها آسیب می بینند، دیگر نمی توانند به خوبی کار کنند. در اغلب موارد، بعضی آسیب ها منجر به مشکلات متعدد نمی شوند.

ولی صدمه اساسی احتمالاً نیازمند درمان های بیشتر از قبیل دیالیز است.

بخوانید : زندگی با یک کلیه

آبسه کلیه چیست؟

به طور کلی، آبسه یک توده چرک است که در ناحیه‌ای خالی در بدن قرار گرفته باشد؛ بنابراین، آبسه کلیوی یا کلیه، آبسه‌ای است که به شکل یک کانون عفونی درون بافت خود کلیه قرار داشته باشد. این توده چرکی در اثر تجمع باکتری‌ها و واکنش بدن به عفونت ایجاد می‌شود. با توجه به حساسیت بالای این اندام در بدن، برای رسیدن به بهترین نتیجه، رفع سریع و دقیق این مشکل بسیار ضروری است.

برای درک بهتر خطرات این بیماری، باید به کارکرد این عضو توجه کرد. مجاری ادراری مانند سیستم فاضلاب بدن هستند و این سیستم شامل دو کلیه، دو حالب، مثانه و پیشاب‌راه می‌شود. کلیه‌های سالم، شبانه‌روز کار می‌کنند تا خون را تمیز کنند. این دو اندام که به شکل لوبیا هستند در بخش میانی بدن، زیر دنده‌ها و در دو سوی ستون فقرات قرار می‌گیرند. کلیه‌ها فیلتر اصلی بدن هستند و تقریباً ۱۵۰ لیتر خون را به صورت روزانه تمیز می‌کنند. با جذب آب اضافی و پسماند از خون، کلیه‌ها روزی یک تا دو لیتر ادرار تولید می‌کنند که معمولاً از کلیه‌ها به مثانه رفته و در نهایت از طریق پیشاب‌راه تخلیه می‌شود.

زمانی که کلیه‌ها به دلیل ایجاد آبسه چرکی آسیب می‌بینند، دیگر نمی‌توانند به خوبی کار کنند و وظایف حیاتی خود مانند تعادل مایعات بدن، تنظیم سطوح الکترولیت (برای مثال، سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، اسید)، حذف پسماند و تنظیم فشارخون و تعداد گلبول‌های قرمز خون را به درستی انجام دهند. هرچند در اغلب موارد، بعضی آسیب‌های جزئی منجر به مشکلات متعدد نمی‌شوند، ولی صدمه اساسی ناشی از پیشرفت آبسه احتمالاً نیازمند درمان‌های بسیار جدی‌تر از قبیل دیالیز خواهد بود.

بخوانید : درد کلیه در صبح

علائم آبسه کلیوی

شناخت دقیق و به‌موقع نشانه‌های این بیماری برای جلوگیری از پیشرفت عفونت و شروع سریع روند درمان بسیار حائز اهمیت است. زمانی که بافت کلیه درگیر تجمع چرک و عفونت می‌شود، سیستم ایمنی بدن واکنش نشان داده و این درگیری به شکل نشانه‌های مختلفی در وضعیت فیزیکی بیمار بروز پیدا می‌کند. تعدادی از مهم‌ترین علائم آبسه کلیوی که ممکن است تجربه شوند، عبارتند از:

• تب: افزایش دمای بدن یکی از اولین واکنش‌های سیستم ایمنی برای مبارزه با عفونت و توده چرکی درون کلیه است که معمولا به صورت پایدار احساس می‌شود.
• لرز: همراه با بالا رفتن دمای بدن و تب، بیمار ممکن است دچار لرزهای شدید شود که نشان‌دهنده شدت درگیری فیزیکی با باکتری‌ها است.
• درد در ناحیه شکم: احساس درد ممتد و آزاردهنده در ناحیه شکم و اطراف آن، به دلیل التهاب و تورم در ناحیه قرارگیری کلیه‌ها، از نشانه‌های رایج این بیماری به شمار می‌رود.
• کاهش وزن: درگیر شدن بدن با عفونت کلیوی و عوارض ناشی از آن می‌تواند در گذر زمان منجر به کاهش وزن محسوس در بیمار شود.
• حس ناراحتی کلی بدن: احساس ضعف، خستگی و بیحالی عمومی که باعث می‌شود فرد احساس سلامت و انرژی همیشگی خود را نداشته باشد.

علاوه بر موارد ذکر شده در لیست بالا، درگیری سیستم ادراری نیز در این شرایط بسیار شایع است. به دلیل ارتباط مستقیم کلیه‌ها با مجاری ادراری، بعضی بیماران هنگام دفع ادرار دچار درد و ناراحتی می‌شوند. همچنین، وجود التهاب و آسیب در بافت‌های کلیه می‌تواند باعث نشت خون شود، در نتیجه ادرار آن‌ها می‌تواند حاوی خون بوده و رنگ غیرطبیعی داشته باشد.

سایت urology-textbook نیز در این مورد نوشته است:

A renal abscess is a collection of pus within the kidney

ترجمه متن بالا:

آبسه کلیوی تجمع چرک در داخل کلیه است.

علل آبسه کلیه

آبسه کلیوی می تواند ناشی از باکتری هایی باشد که ریشه در عفونت موجود در کلیه ها دارند.

باکتری ها می توانند از طریق خون یا از طریق ادرار بازگشتی به کلیه برسند. بعد از رسیدن به کلیه، باکتری ها می توانند در بافت کلیه پخش شوند. آبسه کلیوی یک بیماری شایع نیست.

این بیماری معمولاً در نتیجه مشکلات شایع از قبیل موارد زیر به وجود می آید:

• التهاب کلیه
• سنگ کلیه
• بازگشت ادرار از مثانه به کلیه (ریفلاکس ادراری)

آبسه کلیوی گاهی ناشی از عفونت در سایر بخش های بدن است.

وجود آبسه در پوست و مصرف مواد مخدر درون وریدها نیز می تواند، منجر به آبسه کلیوی شود.

عفونت های پیچیده مجاری ادراری می توانند، باعث افزایش ریسک آبسه کلیوی شوند. البته اگر مرتبط با موارد زیر باشند:

• سنگ کلیه
• حاملگی
• مثانه نوروژنیک
• دیابت

با درمان سریع هر نوع عفونت مجاری ادراری (UTI) و عفونت باکتریایی می توان از آبسه کلیوی جلوگیری کرد.

بیشتر بخوانید : عفونت مجاری ادراری

احتمال دارد تشخیص وجود آبسه کلیوی، مدتی طول بکشد چون علائم آن مبهم بوده و این بیماری خیلی شایع نیست. در کنار بررسی سوابق پزشکی بیمار و معاینات بالینی دقیق، پزشک از روش‌های تخصصی‌تری برای تایید قطعی بیماری استفاده می‌کند.

آزمایش ها

آزمایش خون می تواند تعداد بالای گلبول های سفید و باکتری را نشان دهد. باکتری ها اغلب در ادرار هم دیده می شوند. کشت خون و کشت ادرار نیز برای تشخیص دقیق نوع میکروب انجام می‌شود. نتیجه کشت ادرار کمک می‌کند تا پزشک بداند دقیقاً کدام آنتی‌بیوتیک برای از بین بردن عفونت موثرتر است. بررسی سطح کراتینین و اوره خون هم برای ارزیابی میزان عملکرد کلیه و بررسی آسیب‌های احتمالی ناشی از عفونت کاربرد دارد.

تصویربرداری

شناسایی آبسه در تصویربرداری اشعه ایکس به وخامت عفونت و مدت زمان آن بستگی دارد. شناسایی آبسه های کلیوی کوچک در اشعه ایکس دشوار خواهد بود. سونوگرافی و سی تی اسکن بهترین روش ها برای شناسایی هستند. سونوگرافی از ارسال موج های صوتی به اندام ها برای ایجاد تصویری از نمای داخلی بدن استفاده می کند. سی تی اسکن تعداد زیادی تصویر با اشعه ایکس بر می دارد که توسط رایانه در کنار هم قرار می گیرند تا تصویر دقیقی از بخش مدنظر در بدن به دست آید. تصویر برداری سی تی اسکن بیشتر برای یافتن آبسه کلیوی استفاده می شود. سی تی اسکن می تواند نود درصد آبسه های کلیوی را شناسایی کند. در برخی موارد خاص، تصویربرداری ام آر آی (MRI) نیز درخواست می‌شود. تصویربرداری ام آر آی برای بیمارانی که به ماده حاجب سی تی اسکن حساسیت دارند یا زنان باردار گزینه بسیار مناسبی است و جزئیات دقیقی از بافت‌های نرم و میزان گسترش عفونت در فضای پری نفریک ارائه می‌دهد.

نمونه برداری (آسپیراسیون سوزنی)

در صورت نیاز به بررسی دقیق‌تر، پزشک با کمک هدایت تصویربرداری، یک سوزن نازک را از طریق پوست وارد آبسه کرده و مقداری از چرک را برای بررسی‌های آزمایشگاهی خارج می‌کند. بررسی این نمونه در آزمایشگاه، عامل اصلی ایجاد عفونت را مشخص کرده و مسیر درمان قطعی را برای پزشک کاملاً روشن می‌کند.

بیشتر بخوانید : درمان عفونت کلیه

انواع آبسه کلیه

برای درک بهتر این بیماری باید بدانیم که جایگاه دقیق عفونت در سیستم کلیوی چیست. به طور کلی، این بیماری به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

آبسه داخل کلیوی

این نوع از بیماری مستقیماً در بافت داخلی کلیه ایجاد می‌شود. شکل‌گیری آبسه داخل کلیوی معمولاً نتیجه عفونت‌های شدیدی است که در زمان مناسب رسیدگی نشده و درمان‌نشده باقی مانده‌اند، و در نهایت به یک کانون عفونی در درون خود بافت کلیه تبدیل شده‌اند.

آبسه پری نفریک

این نوع آبسه در فضای اطراف کلیه تشکیل می‌شود. بروز آبسه پری نفریک نشان‌دهنده گسترش و پیشرفت بیماری است، زیرا مشخص می‌کند که عفونت از محدوده داخل کلیه فراتر رفته و به بافت‌های مجاور آن سرایت کرده است.

بخوانید : سنگ کلیه کودکان

فضای پری نفریک کلیه چیست؟

فضای پری نفریک به ناحیه‌ای در اطراف کلیه‌ها گفته می‌شود که به عنوان یک لایه محافظ بسیار مهم عمل می‌کند. در پاسخ به این سوال که چربی پری نفریک چیست، باید گفت که این بخش شامل بافت چربی خاصی است که دقیقاً مانند یک بالشتک نرم و مقاوم، ساختار کلیه را به طور کامل در بر گرفته است. وظیفه اصلی این چربی، محافظت از کلیه در برابر انواع ضربات فیزیکی و آسیب‌های احتمالی خارجی است. از سوی دیگر، گاهی در بررسی‌ها و نتایج سونوگرافی بیماران این سوال پیش می‌آید که مایع پری نفریک در کلیه چیست. مشاهده این مایع در تصویربرداری‌های پزشکی نشان‌دهنده تجمع ترشحات غیرطبیعی، خون یا چرک در فضای اطراف کلیه است. این شرایط بحرانی می‌تواند به دلیل عفونت‌های بسیار شدید یا گسترش و نفوذ آبسه به بیرون از بافت اصلی کلیه ایجاد شود.

بخوانید : کلیه اسفنجی

درمان آبسه کلیوی

آبسه کلیوی با استفاده از آنتی بیوتیک تزریق شده به خون و یا با تخلیه چرک از آبسه درمان می شود. تخلیه را می توان از طریق جراحی یا با قرار دادن سوند متصل به سوزن درون پوست روی کلیه و رسیدن به آبسه (درناژ پوستی) انجام داد. تصویربرداری اشعه ایکس برای مشاهده محل قرارگیری سوزن در کلیه استفاده می شود. درناژ پوستی روشی جدید است و در اغلب موارد این بیماری، به کار می رود. تخلیه، شیوه سنتی درمان آبسه کلیوی بوده است. ولی طی ده سال اخیر، درمان از طریق آنتی بیوتیک تزریقی و مراقبت هنگام تشخیص زود هنگام بیماری موثر واقع شده است.

بیشتر بخوانید : کلیه نعل اسبی

بعد از درمان آبسه کلیه

بعد از تشخیص زود هنگام این بیماری از طریق تصویربرداری، بیماران در اغلب موارد بهبود می یابند. همچنین، درمان کمتر تهاجمی باعث می شود بهبود راحت تر اتفاق بیافتد. بیمارانی که به موقع و بدون صدمه زیاد به کلیه درمان شده باشند به سطح سلامت مناسب می رسند. هنگامی که شخص مبتلا به بیماری های دیگر (مثل دیابت شیرین) دچار آبسه کلیوی پیشرفته شود، آنگاه درمان او به سادگی انجام نخواهد شد.  این امر می تواند منجر به بیماری جدی و حتی مرگ شود. عواملی که باعث آبسه شده اند باید درمان شوند تا احتمال بازگشت آن کاهش یابد.

تعدادی از این عوامل عبارتند از:

• سنگ کلیه
• ریفلاکس وزیکویورترال یا ریفلاکس ادراری (VUR)
• دیگر دلایل عفونت

آبسه کلیوی یا کلیه باید هر چه سریعتر درمان شود؛ زیرا کوتاهی در درمان این بیماری ممکن است مشکلات بیشتری برای فرد به همراه بیاورد. برای درمان آبسه کلیوی یا کلیه به کلینیک تخصصی اورولوژی الهام مراجعه کنید.

ارتباط آب آوردن کلیه و آبسه

آب آوردن کلیه یا هیدرونفروز زمانی رخ می‌دهد که به دلیل انسداد در مسیر مجاری ادراری، ادرار نتواند مسیر طبیعی خود را طی کند. عواملی مانند گیر کردن سنگ کلیه باعث می‌شوند که ادرار به درستی تخلیه نشده و با فشار به داخل ساختار کلیه پس بزند. این تجمع غیرطبیعی ادرار و تورم شدید ناشی از آن، یک محیط بسیار ایده‌آل و مناسب برای رشد، تکثیر و فعالیت باکتری‌های مخرب فراهم می‌کند. در صورت عدم رسیدگی، این وضعیت طی مراحل زیر پیشرفت می‌کند:

• ایجاد انسداد در مجاری ادراری بر اثر عواملی مانند سنگ کلیه.
• پس زدن ادرار و عدم تخلیه صحیح مایعات از بدن.
• ایجاد تورم در کلیه و فراهم شدن محیطی برای رشد باکتری‌ها.
• پیشرفت عفونت ثانویه در صورت عدم درمان به موقع.
• تجمع چرک در بافت‌ها و در نهایت شکل‌گیری آبسه کلیه.

جراحی ابسه کلیه و روش‌های درمان

در شرایطی که درمان آبسه کلیوی با استفاده از داروهای قوی و آنتی‌بیوتیک‌های وریدی موفقیت‌آمیز نباشد یا اینکه اندازه توده چرکی بسیار بزرگ باشد، پزشک متخصص ناچار است اقدام به تخلیه فیزیکی چرک کند. جراحی ابسه کلیه بسته به شدت پیشرفت بیماری و وضعیت سلامت بیمار به روش‌های مختلفی انجام می‌شود که در ادامه بررسی شده‌اند:

• درناژ پوستی (سوندگذاری): در این روش کم‌تهاجمی، پزشک با هدایت دقیق سونوگرافی یا سی‌تی اسکن، یک سوزن و سوند را از طریق پوست پهلو وارد آبسه کرده و چرک را به بیرون تخلیه می‌کند.
• جراحی لاپاراسکوپی: این روش برای آبسه‌های بزرگ‌تر یا توده‌های چندحفره‌ای استفاده می‌شود. جراح با ایجاد چند برش بسیار کوچک روی شکم، بافت‌های مرده و چرک را به طور کامل خارج می‌کند.
• جراحی باز کلیه: در موارد بسیار نادر که عفونت به شدت بافت کلیه را تخریب کرده باشد، برای برداشتن بخش‌های عفونی و نجات باقیمانده کلیه از عمل جراحی باز استفاده می‌شود.

عوارض عدم درمان

اگر علائم ابسه کلیه نادیده گرفته شوند و درمان به تعویق بیفتد، خطرات بسیار جدی بیمار را تهدید می‌کند. عفونت محبوس در کلیه می‌تواند گسترش یافته و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به جا بگذارد.

نتیجه گیری

آبسه کلیه یک اورژانس پزشکی و عفونت جدی است که به دلیل تجمع چرک در بافت کلیه یا اطراف آن رخ می‌دهد. شناخت زودهنگام علائمی مانند تب، لرز و دردهای شدید پهلو نقش مهمی در موفقیت درمان دارد. امروزه با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های پیشرفته و روش‌های کم‌تهاجمی تخلیه چرک، می‌توان این بیماری را به طور کامل درمان کرد. پیگیری سریع عفونت‌های ادراری ساده و رفع انسدادهای کلیوی بهترین راه برای پیشگیری از بروز آبسه است.

سوالات متداول

آبسه کلیه چیست؟

آبسه کلیه یک توده عفونی و پر از چرک است که در اثر تجمع باکتری‌ها در داخل بافت کلیه یا فضای اطراف آن تشکیل می‌شود و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد.

علائم ابسه کلیه شامل چه مواردی است؟

رایج‌ترین نشانه‌های این بیماری شامل تب بالا، لرز شدید، دردهای مداوم در ناحیه پهلو و شکم، احساس ضعف عمومی و درد هنگام دفع ادرار است.

آیا برای درمان به جراحی ابسه کلیه نیاز است؟

در بسیاری از موارد آبسه‌های کوچک فقط با مصرف دارو و آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند اما اگر اندازه آبسه بزرگ باشد، پزشک از روش‌های تخلیه با سوند یا جراحی برای خروج چرک استفاده می‌کند.

برای دریافت مشاوره و یا نوبت حضوری برای درمان زگیل تناسلی یا زائده های پوستی و یا افزایش طول و قطر آلت تناسلی با تزریق فیلر یا چربی، با شماره تلفن های : ۰۲۱۸۸۰۷۳۱۳۶، و یا از طریق تماس تلفنی با شماره ۰۹۳۳۷۸۳۶۸۲۰ در تماس باشید.
سایر شماره تماس های کلینک : 02188591523 و 02188591358
آدرس ما را در صفحه تماس با ما مشاهده کنید.