علت ورم پا در بیماران کلیوی چیست ؟ (توضیحات کامل و جامع)
ورم پا در بیماران کلیوی که در اصطلاح پزشکی ادم (Edema) نامیده میشود، یکی از شایعترین علائم هشداردهنده نارسایی کلیه و دفع پروتئین است. این عارضه به دلیل ناتوانی کلیهها در دفع مایعات اضافی و سدیم رخ میدهد و معمولاً با پف کردن صورت در صبح و تورم مچ پا در غروب همراه است. تشخیص سریع علت ورم پا و شروع درمان، برای پیشگیری از آسیبهای دائمی به بافت کلیه و مشکلات قلبی حیاتی است.
مشخصه | توضیحات |
علت اصلی | ناتوانی کلیه در دفع نمک و آب + کاهش آلبومین خون (دفع پروتئین) |
نوع ورم | ادم گودهگذار (Pitting Edema)؛ با فشار انگشت جای آن میماند |
زمان بروز | صبحها در پلک و صورت، عصرها در مچ و ساق پا |
علائم خطر | تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، قرمزی و داغی پوست پا |
روش درمان | مصرف دیورتیک (ادرارآور)، محدودیت شدید نمک، کنترل فشار خون |
بخوانید : نارسایی کلیه
رابطه بیماریهای کلیوی با ورم پا (ادم)
ورم پاها که به دلیل حبس مایع اضافی در بافتهای بدن رخ میدهد، نتیجه مستقیم عملکرد ناکافی کلیهها در دفع ضایعات و آب اضافه بدن است. این تورم گاهی محدود به پا نیست و بر روی دست و مچ پا نیز مشاهده میشود. اگرچه دلایل دیگری مانند مصرف برخی داروها، دوران بارداری و یا بیماری سیروز کبدی نیز میتوانند عامل ورم باشند، اما به طور کلی، تورم پا یکی از علائم کلاسیک و هشداردهنده بیماریهای کلیوی است. نکته مهم این است که اگر تورم را همزمان در چندین قسمت از بدن (مثل صورت، دست و پا) مشاهده کردید، احتمال ابتلا به نوعی بیماری کلیوی بسیار بالاتر است و باید جدی گرفته شود.
تورم همچنین باعث افزایش اندازه شکم می شود. در صورت بروز تورم، حساسیت یا بلند شدن لایه رویی پوست در اسرع وقت برای درمان بیماری های کلیه به متخصص اورولوژی مراجعه کنید. ورم پاها نشان دهنده شروع مشکلات کلیوی است.
خطرات تورم پاها و نارسایی کلیه
ورم پاها، مچ پا، دستها و صورت که در اصطلاح پزشکی ادم (Edema) نام دارد، معمولاً در مبتلایان به مشکلات کلیوی دیده میشود. این مسئله فقط یک تغییر ظاهری نیست؛ در شرایط جدی، این احتباس مایعات بر اندامهای حیاتی و داخلی تأثیر میگذارد. تجمع آب در بدن میتواند فشار زیادی به سیستم قلبی-عروقی وارد کند و حتی باعث نارسایی ریوی (آب آوردن ریه) یا نارسایی احتقانی قلب شود. تورم همچنین ممکن است باعث افزایش اندازه شکم (آسیت) شود که نشاندهنده تجمع مایع در حفره شکمی است.
چه زمانی ورم پا خطرناک است؟
اگر ورم پای شما با علائم زیر همراه است، باید رژیم غذایی خود را فوراً اصلاح کرده و در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید، زیرا این علائم میتوانند نشاندهنده پیشرفت بیماری باشند:
- تغییرات پوستی: در صورت بروز تورم شدید، حساسیت پوستی، قرمزی، یا بلند شدن لایه رویی پوست (پوسته پوسته شدن)، فوراً برای درمان بیماریهای کلیه به متخصص اورولوژی مراجعه کنید. ورم پاها در این حالت نشاندهنده شروع مشکلات جدیتر کلیوی است.
- مشکلات تنفسی: تنگی نفس ناگهانی، بهویژه هنگام دراز کشیدن.
- درد قفسه سینه: که میتواند به دلیل فشار احتباس مایعات بر روی قلب یا ریه باشد.
بخوانید : پیوند کلیه
آیا هر ورم پایی نشانه مشکل کلیه است؟
ورم پا همیشه و صد در صد به معنای مشکلات کلیوی نیست و دلایل دیگری نیز دارد که باید آنها را بشناسید:
لخته شدن خون (DVT)
نشستن برای مدت طولانی (مثلاً در پروازهای طولانی یا پشت میز) میتواند منجر به تورم پا و درد ساق پا شود. اگر ورم فقط در یک پا باشد و با درد و گرمی ساق پا همراه شود، این علائم نشاندهنده لخته شدن خون در عمق رگهاست و نیاز به بررسی فوری عروقی دارد.
سایر علل شایع ادم
برخی دیگر از علل بروز ورم که ارتباط مستقیم با کلیه ندارند عبارتند از:
- مصرف بیش از حد سدیم (نمک): که باعث نگه داشتن آب در بدن میشود.
- تغییرات هورمونی: شامل علائم قبل از قاعدگی و نوسانات استروژن.
- بارداری: که فشار رحم بر وریدهای لگنی باعث ورم میشود.
- عوارض دارویی: مصرف داروهای فشار خون بالا (مانند مسدودکننده کانال کلسیم) و مصرف داروهای کورتونی (استروئیدی).
تشخیص علت ورم پا
برای اینکه پزشک مطمئن شود ورم پای شما ناشی از نارسایی کلیوی است یا مشکل از قلب، کبد و یا عروق پاست، تنها به معاینه ظاهری و فشار دادن انگشت روی پوست (تست گودگذاری) بسنده نمیکند. کلیهها ارگانهای پیچیدهای هستند و برای بررسی عملکرد آنها نیاز به یک “نوار قلبِ کلیوی” داریم.
در جدول زیر، مهمترین تستهایی که متخصص اورولوژی یا نفرولوژی برای ریشهیابی ورم پا تجویز میکند را با جزئیات کامل بررسی کردهایم:
نام تست و آزمایش | هدف از انجام و جزئیات فنی | این تست چه چیزی را نشان میدهد؟ |
آزمایش کامل ادرار (Urinalysis) | اولین و سادهترین قدم است. در این تست، ادرار زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا میزان دفع پروتئین (پروتئینوری)، خون (هماچوری) و گلبولهای سفید سنجیده شود. | وجود آلبومین یا پروتئین در ادرار، مهمترین نشانه نشت فیلترهای کلیه (گلومرولها) است. وقتی کلیه پروتئین دفع کند، آب در بافت پا جمع میشود. |
آزمایش خون (BUN, Cr, eGFR) | اندازهگیری سطح “نیتروژن اوره خون” (BUN) و “کراتینین” (Cr). مهمتر از همه، محاسبه نرخ فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) است. | اگر کراتینین بالا و eGFR پایین باشد، یعنی کلیه توانایی دفع سموم و مایعات را از دست داده است. این یعنی ورم پا ناشی از نارسایی عملکردی کلیه است. |
سنجش سطح آلبومین خون | اندازهگیری میزان پروتئین آلبومین در سرم خون. | کلیه سالم آلبومین را در خون نگه میدارد. اگر در آزمایش خون، سطح آلبومین پایین باشد (Hypoalbuminemia)، یعنی فشار اسمزی خون کم شده و مایعات از رگ به بافت زیر پوست پا نشت میکنند. |
سونوگرافی داپلر عروق پا | بررسی جریان خون در سیاهرگهای عمقی پا با امواج صوتی. | این تست برای رد کردن مشکلات کلیوی است. اگر ورم ناشی از لخته خون (DVT) یا نارسایی وریدی باشد، در این تست مشخص میشود و درمانش کاملاً با بیماری کلیوی متفاوت است. |
اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب) | بررسی قدرت پمپاژ قلب. (چون نارسایی قلبی و کلیوی علائم مشابهی مثل ورم پا دارند). | گاهی کلیه سالم است اما قلب ضعیف شده و نمیتواند خون را از پاها به بالا پمپاژ کند. این تست مرز بین بیمار قلبی و کلیوی را مشخص میکند. |
بیوپسی (نمونهبرداری) کلیه | در موارد پیچیده و خاص، پزشک با سوزن مخصوص تکه بسیار کوچکی از بافت کلیه را برمیدارد. | این تست دقیقترین روش است و نوع دقیق بیماری (مثل نفروپاتی دیابتی، لوپوس یا سندرم نفروتیک) را مشخص میکند تا درمان دارویی خاص شروع شود. |
علائم هشدار دهنده و اورژانسی
هر ورم پایی به معنی دیالیز یا پیوند کلیه نیست؛ اما زبان بدن خیلی دقیق است. گاهی ورم پا یک هشدار ساده است و گاهی آژیر خطر قرمز! اگر ورم پاهای شما با هر یک از علائم زیر همراه شد، نباید زمان را برای درمان خانگی هدر دهید و باید سریعاً به اورژانس یا پزشک متخصص مراجعه کنید. این علائم یعنی سیستم بدن از تعادل خارج شده است:
تغییر رنگ و دمای پوست (هشدار عفونت)
اگر پوست ناحیه ورمکرده، قرمز، براق و داغ شده است، احتمالاً دچار عفونت بافتی به نام سلولیت شدهاید. در بیماران کلیوی به دلیل ضعف سیستم ایمنی و تجمع مایعات، باکتریها به سرعت زیر پوست رشد میکنند. همچنین اگر پوست کبود یا بنفش شد، میتواند نشانهی اختلال شدید خونرسانی باشد.
تنگی نفس ناگهانی (ادم ریوی)
این خطرناکترین علامت است. وقتی کلیه نتواند آب را دفع کند، مایعات فقط در پا جمع نمیشوند؛ بلکه ممکن است وارد کیسههای هوایی ریه شوند. اگر موقع دراز کشیدن احساس خفگی میکنید یا ناگهان به نفسنفس افتادید، یعنی آب به ریه رسیده (ادم ریه) و این یک اورژانس پزشکی است.
درد قفسه سینه یا فشار روی قلب
تجمع مایعات میتواند دور پرده قلب (پریکارد) هم اتفاق بیفتد. اگر همراه با ورم پا، احساس سنگینی یا درد مبهم در قفسه سینه دارید، ممکن است فشار مایعات روی قلب زیاد شده باشد که به آن افیوژن پریکارد میگویند.
ورم یکطرفه و نامتقارن (خطر لخته خون)
بیماریهای کلیوی معمولاً باعث ورم دوطرفه (هر دو پا) میشوند. اگر متوجه شدید که فقط پای راست یا فقط پای چپ شما به شدت ورم کرده و دردناک است (انگار که عضله پشت ساق پا گرفته)، احتمال قوی وجود لخته خون (DVT) وجود دارد. اگر این لخته حرکت کند و به ریه برسد، خطر آمبولی ریه وجود دارد.
کاهش شدید حجم ادرار
اگر ورم پاهای شما روزبهروز بیشتر میشود اما حجم ادرارتان به شدت کم شده یا رنگ آن بسیار تیره (مثل چای) یا کفی شده است، این یعنی کلیه در حال خاموش شدن (Shut down) است و مواد سمی در بدن حبس شدهاند. در این حالت سطح هوشیاری فرد هم ممکن است پایین بیاید.
بخوانید : زندگی با یک کلیه
علت ورم پا در بیماران کلیوی چیست؟
در حالت طبیعی، کلیههای سالم وظیفه دفع مایعات اضافی و تنظیم دقیق تعادل آب، الکترولیتها و اسید و باز بدن را بر عهده دارند. اما زمانی که کلیهها آسیب میبینند، این سیستم تصفیه مختل شده و آب به جای تخلیه شدن، در بدن بیمار حبس میشود. چرا دقیقاً این اتفاق میافتد؟ دلیل ورم پا در نارسایی کلیه معمولاً به دو مکانیزم اصلی برمیگردد:
احتباس آب و سدیم
کلیه آسیبدیده توانایی دفع سدیم (نمک) اضافی را از دست میدهد. همانطور که میدانید نمک جاذب آب است؛ بنابراین وقتی سدیم در بدن بماند، آب نیز همراه آن در بافتها حبس میشود و ورم ایجاد میکند.
کاهش آلبومین و دفع پروتئین
نارسایی کلیه معمولاً منجر به دفع پروتئین از طریق ادرار (پروتئینوری) میشود. این مسئله باعث میشود سطح پروتئین مهمی به نام آلبومین در خون کاهش یابد (هیپوآلبومینمی). آلبومین در خون دقیقاً نقش یک اسفنج را بازی میکند که آب را درون رگها نگه میدارد (حفظ فشار اسمزی کلوئیدی پلاسما). وقتی سطح آلبومین پایین میآید، قدرت این اسفنج کم شده و مایعات از داخل رگهای خونی به بیرون نشت میکنند و در فضای زیر پوست پا جمع میشوند.
بیماریهایی مثل دیابت و فشار خون بالا، شایعترین عوامل زمینهای هستند که با تخریب فیلترهای کلیه، باعث ایجاد این چرخه معیوب و ورم شدید در اندامها میشوند.
درمان ورم پاها و نارسایی کلیه
- داروها : دیورتیک ها داروهایی هستند که معمولا با افزایش ادرار و دفع مایعات اضافی بدن باعث بهبود تورم می شوند.
- دیالیز : اگر تورم پاها به حدی شدید باشد که نتوان مشکل را با دارو کنترل کرد و فرد به بیماری های شدید دیگری مانند کراتینین بسیار بالا، پتاسیم خون بالا، ادم ریوی و نارسایی قلبی نیز مبتلا باشد لازم است دیالیز انجام شود. دیالیز همانند یک کلیه مصنوعی عمل کرده و مایعات اضافی، الکترولیت ها، مواد زائد متابولیک و سموم را از بدن خارج می کند.
- داروهای چینی یا داروهای طب سنتی
بیشتر بخوانید : درد پهلو
پیش بینی در مورد شرایط تورم پاها و مچ پاها
پیش بینی در مورد وضعیت اکثر افراد دارای تورم پا و مچ پا خوب تا عالی است، زیرا تورم معمولا قابل درمان است و هیچ عارضه ماندگاری ایجاد نمی کند.
با این حال، تعداد قابل توجهی از بیماران با مشکلات زمینه ای مزمن که نسبت به درمان مقاوم هستند، بسته به میزان پاسخ به تغییرات سبک زندگی و داروها، ممکن است پیش بینی شرایطی متفاوتی داشته باشند.
مراقبت از ورم پا در بیماران کلیوی
بسیاری از بیماران فکر میکنند درمان ورم پا در بیماران کلیوی فقط خوردن قرص است، اما سبک زندگی شما و نحوه مراقبت از پاهایتان تأثیر مستقیمی بر شدت ورم و جلوگیری از زخمهای خطرناک دارد. در اینجا دو نکته کلیدی که کمتر به آن پرداخته میشود را بررسی میکنیم:
مراقبت ویژه از پوستِ پاهای ورمکرده
وقتی پا ورم میکند، پوست دقیقاً مثل یک بادکنک بیشازحد باد شده، کشیده و نازک میشود. از طرف دیگر، در بیماران کلیوی به دلیل بالا رفتن سطح اوره خون، پوست دچار خشکی شدید و خارشمیشود.
ترکیب این دو عامل (پوست نازک و کشیده + خارش مداوم) یعنی یک فاجعه بالقوه! کوچکترین خراش ناشی از خاراندن میتواند تبدیل به زخمی عفونی شود که ماهها درگیر درمان آن باشید. برای پیشگیری، این روتین را جدی بگیرید:
- مرطوبکننده، بهترین دوست شماست: پوست خشک، مستعد ترک خوردن است. روزی دو بار (صبح و شب) پاهایتان را با لوسیونهای مرطوبکننده قوی اما بدون عطر و الکل چرب کنید. این کار خاصیت ارتجاعی پوست را حفظ کرده و از پارگی آن هنگام ورم جلوگیری میکند.
- خطر کفش تنگ را جدی بگیرید: ورم پا در طول روز متغیر است (صبح کمتر، شب بیشتر). پوشیدن کفشی که صبح اندازه است، عصرها میتواند جریان خون را قطع کند و باعث ایجاد زخم بستر یا زخمهای فشاری روی پا شود. اگر بیمار دیابت هم داشته باشد، این زخمها بسیار دیر خوب میشوند. همیشه از کفشهای راحت، جلو باز یا صندلهای طبی با قابلیت تنظیم سایز استفاده کنید.
- لای انگشتان، پناهگاه قارچها: رطوبت بین انگشتان پا در بیماران کلیوی (که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند) مکان مناسبی برای رشد قارچ است. بعد از حمام، با حوصله و با استفاده از باد سرد سشوار یا یک حوله نخی نرم، لای تکتک انگشتان را کاملاً خشک کنید. هرگز با حوله زبر روی پوست ورمکرده نکشید.
مدیریت تشنگی
یکی از سختترین چالشها در درمان ورم پا در بیماران دیالیزی یا نارسایی کلیه، محدودیت مصرف مایعات است. وقتی ورم دارید، هر لیوان آب اضافه مثل بنزین روی آتش است! اما تحمل تشنگی و خشکی دهان هم عذابآور است. به جای اینکه لیوانلیوان آب بنوشید و ورم پاهایتان را تشدید کنید، از ترفندهای زیر استفاده کنید تا مغزتان گول بخورد و احساس سیری از آب کنید:
- معجزه حبههای یخ طعمدار: بجای نوشیدن آب، میوههایی مثل انگور، تکههای لیمو ترش یا توتفرنگی را فریز کنید و در طول روز مثل آبنبات بمکید. سرمای یخ گیرندههای دهان را تحریک کرده و حس خنکی و رفع تشنگی ایجاد میکند، در حالی که حجم بسیار کمی مایع وارد بدن شده است.
- آدامس بدون قند بجوید: خشکی دهان اغلب باعث میشود فکر کنید تشنه هستید. جویدن آدامس بدون قند یا مکیدن آبنبات نعنایی باعث ترشح بزاق میشود و خشکی دهان را بدون نوشیدن قطرهای آب برطرف میکند.
- شستشوی دهان با آب سرد: اگر خیلی تشنه هستید، دهان خود را با آب یخ بشویید و آب را بیرون بریزید (قورت ندهید). این کار حرارت دهان را کم کرده و عطش کاذب را از بین میبرد.
بخوانید : درد کلیه راست
مراحل مشکلات کلیوی و ورم پا
مراحل بیماری کلیوی که منجر به تورم پا می شود عبارتند از:
تورم یکی از نشانه های بیماری کلیوی است، اما در مراحل اولیه بیماری ظاهر نمی شود. بیماری مزمن کلیه شامل پنج مرحله است که در هر کدام درمان ورم پاها وجود دارد.
- معمولا هیچ علامت یا نشانه ای وجود نداشته و عملکرد کلیه هنوز هم بیشتر از 90 درصد است.
- این مرحله باعث بروز علائمی مانند خستگی، بی خوابی، ضعف و بی اشتهایی شده و حدود 60 تا 89 درصد کلیه ها به درستی کار می کنند.
- در این مرحله احتمالا “ادم یا خیر اولیه” رخ داده و فرد علاوه بر تورم پاها و دست ها، در قسمت پایین کمر نیز درد داشته و در ادرار کردن مشکل خواهد داشت. در این مرحله بین 30 تا 69 درصد کلیه ها کار می کنند.
- کلیه ها بین 15 تا 29 درصد فعالیت داشته و انقباضات عضلانی، کاهش ظرفیت ذهنی، درد قفسه سینه، حالت تهوع و تنگی نفس تنها برخی از علائم این مرحله از بیماری هستند.
- عملکرد کلیه کمتر از 15 درصد بوده یا فرد به نارسایی کلیه مبتلا شده است.
درمان ورم پا در بیماران کلیوی
تورم پاها از جمله علائم اولیه و هشداری بیماریهای کلیوی محسوب میشود. در حالت طبیعی، کلیهها مسئول حفظ تعادل مایعات بدن، دفع مواد زائد و سمی و توزیع گلبولهای قرمز غنی از اکسیژن هستند. اما ابتلا به یک اختلال در عملکرد کلیهها به سرعت این تعادل حیاتی را از بین میبرد و مایعات در بافتهای بدن (بهویژه پاها) حبس میشوند.
درمان ورم پا در این بیماران، در واقع یک بازیِ تعادل ظریف بین دفع آب اضافی و حفظ فشار خون است که شامل مراحل زیر میشود:
داروهای ادرارآور (دیورتیکها)
اولین خط درمان پزشکی معمولاً تجویز دیورتیکها یا همان قرصهای ادرارآور (مثل فروزماید یا لازیکس) است. این داروها به کلیه کمک میکنند تا قفلِ حبس مایعات را شکسته و سدیم و آب اضافه را از طریق ادرار دفع کنند.
کنترل دفع پروتئین
نکته کلیدی اینجاست که نوع دارو بستگی به نوع آسیب کلیوی دارد. اگر بیمار دچار سندرم نفروتیک باشد و پروتئین دفع کند، پزشک ممکن است نیاز به تجویز داروهای خانواده ACE Inhibitors (مثل انالاپریل) داشته باشد. این داروها فشار داخلی کلیه را کاهش میدهند و از نشت بیشتر پروتئین جلوگیری میکنند.
رژیم کمنمک
در کنار مصرف دارو، اصلاح رژیم غذایی حیاتی است. رژیم کمنمک برای کاهش ورم پا یک انتخاب نیست، بلکه یک اجبار پزشکی است. نمک در بدن دقیقاً مثل یک “آهنربا” عمل میکند و آب را در بافتهای پا نگه میدارد. شما باید مصرف سدیم روزانه خود را به کمتر از 2000 میلیگرم برسانید تا داروها اثر کنند.
سایت kidney نیز در این مورد نوشته است:
If your kidneys do not work well, they may not be able to remove enough fluid and sodium from your body. This can cause edema.
ترجمه متن بالا:
اگر کلیههای شما به خوبی کار نکنند، ممکن است نتوانند مایعات و سدیم (نمک) کافی را از بدن دفع کنند. این مسئله میتواند باعث ایجاد ادم (تورم) شود.
اهمیت درمان زودهنگام و علائم همراه
بیماری کلیوی اگر بدون درمان رها شود، متأسفانه منجر به نارسایی کامل کلیه (ESRD) و شرایط خطرناک خواهد شد. در مراحل پیشرفته، روشهایی مانند دیالیز به عنوان کلیه مصنوعی برای حذف مواد زائد و مایعات تجمعیافته عمل میکنند.
علاوه بر ورم پاها، اگر علائم زیر را تجربه میکنید، زنگ خطر جدی است:
- تورم همزمان در دستها یا صورت (پف کردن چشمها)
- خستگی مفرط و غیرعادی
- خارش مداوم پوست
- گیجی و کاهش سطح هوشیاری
در صورت مشاهده این علائم، انجام آزمایش دقیق خون و ادرار ضروری است. کلینیک ما با بهرهگیری از جدیدترین متدهای درمانی، به این بیماران در تشخیص دقیق علت، مدیریت بیماری و بهبود درد و تورم پاها کمک خواهد کرد.
بیشتر بخوانید : سنگ کلیه
احتمال ابتلا به بیماری کلیوی
بیماری کلیوی در سراسر بدن مشکلات زیادی از جمله ورم پاها را ایجاد می کند. هر فرد دو کلیه دارد و در صورتی که یکی از آن ها از کار بیافتد، دیگری به کار خود ادامه خواهد داد و علائم بلافاصله ظاهر نمی شوند.
در نتیجه اشخاصی از جمله افراد بالای 60 سال و کسانی که سابقه خانوادگی مشکلات کلیوی دارند به دلیل بالا بودن احتمال ابتلا به نارسایی کلیه باید به طور مکرر تحت معاینه قرار بگیرند.
- سیگار کشیدن
- چاقی
- مصرف برخی داروها
درمان ورم پا در بیماران دیالیزی
در بیماران تحت درمان با دیالیز، به دلیل کاهش شدید عملکرد کلیهها، پاسخدهی به داروهای ادرارآور معمولاً محدود است. در این شرایط، بار اصلی دفع مایعات اضافی بر عهده دستگاه دیالیز و فرآیند «اولترافیلتراسیون» (Ultrafiltration) است. اگر بیمار در فواصل بین جلسات دیالیز دچار ورم شدید پاها میشود، این مسئله معمولاً بیانگر مصرف بیشازحد مایعات یا محاسبه نادرست «وزن خشک» (Dry Weight) بیمار است. توصیه اکید میشود که بیماران وزن خود را روزانه پایش کنند؛ افزایش وزن بیش از ۲ تا ۳ کیلوگرم بین دو جلسه، نشاندهنده تجمع خطرناک مایعات در پاها و حتی بافت ریه است. همچنین استفاده از جورابهای واریس در بیماران دیالیزی باید با احتیاط و تجویز پزشک باشد، زیرا در صورت وجود گرفتگی عروق پا، فشار این جورابها میتواند خونرسانی را مختل کند.
مشکل کلیه و ورم پا
ارتباط تنگاتنگی میان عملکرد کلیه و تورم اندامها وجود دارد. بسیاری از بیماران تصور میکنند ورم پای آنها ناشی از ایستادن طولانیمدت یا نارسایی قلبی است، اما یک آزمایش ساده کراتینین میتواند ریشه کلیوی مشکل را آشکار سازد. ورم ناشی از نارسایی کلیه معمولاً از نوع «ادم گودهگذار» (Pitting Edema) است؛ بدین معنا که اگر با انگشت روی ساق پا فشار وارد کنید، اثر فرورفتگی پوست برای مدتی باقی میماند. الگوی این تورم نیز متغیر است؛ معمولاً صبحها پس از برخاستن از خواب، به صورت پفکردگی در پلک چشمها و صورت مشاهده میشود و در طول روز تحت تأثیر نیروی جاذبه، مایعات به سمت پایین حرکت کرده و غروبها در مچ و ساق پا تجمع مییابند.
برای تشخیص و درمان انواع مشکلات و نارسایی های کلیوی می توانید به کلینیک اورولوژی الهام در تهران مراجعه کنید.
نتیجهگیری در مورد علت ورم پا در بیماران کلیوی
ورم پا در بیماران کلیوی یک بیماری مستقل نیست، بلکه زنگ خطری است که فریاد میزند سیستم تصفیه بدن (کلیهها) دچار اختلال شده است. اگر ورم پای شما “گودهگذار” است (جای انگشت روی آن میماند) و با علائمی مثل خستگی، ادرار کفی یا پف صورت همراه شده، نباید آن را با خستگی روزانه اشتباه بگیرید. درمان این عارضه تنها مصرف قرص ادرارآور نیست؛ بلکه ترکیبی از رژیم کمنمک، مراقبت از پوست حساسِ پا و پیگیری پزشکی دقیق است. نادیده گرفتن این علامت میتواند به دیالیز دائمی ختم شود، پس در اولین فرصت برای بررسی سطح کراتینین و پروتئین ادرار اقدام کنید.
سوالات متداول
آیا پیادهروی برای درمان ورم پا در بیماران کلیوی مفید است؟
بله، انقباض عضلات ساق پا حین پیادهروی ملایم مثل پمپ عمل کرده و مایعات را به بالا هدایت میکند، اما نباید باعث خستگی شدید شود.
تفاوت ورم قلبی و مشکل کلیه و ورم پا چیست؟
ورم ناشی از کلیه معمولاً صبحها در صورت و پلک چشم دیده میشود و بعد به پا میرسد، اما ورم قلبی بیشتر در پاهاست و با دراز کشیدن تنگی نفس ایجاد میکند.
چه غذاهایی ورم پا در بیماران کلیوی را بدتر میکند؟
غذاهای کنسروی، فستفودها، سوسیس و کالباس و هر خوراکی که سدیم (نمک) بالا دارد، مثل سم عمل کرده و ورم را بلافاصله شدیدتر میکند.
آیا نوشیدن آب زیاد به درمان ورم پا در بیماران کلیوی کمک میکند؟
خیر، برخلاف افراد سالم، در بیماران کلیوی و دیالیزی کلیه توان دفع آب را ندارد و نوشیدن آب زیاد مستقیماً باعث افزایش شدید ورم و فشار به ریهها میشود.
