درمان بیماری کلیه پلی کیستیک + علائم و علل آن

بیماری کلیه پلی کیستیک یک اختلال ژنتیکی است که در آن کیست هایی داخل کلیه به وجود آمده و عملکرد کلیه را مختل می کنند. این اختلال مشکلاتی همچون فشار خون بالا و نارسایی کلیه به وجود می ‌آورد. اکثر افراد دارای کلیه پلی کیستیک در نهایت به دیالیز یا پیوند کلیه نیاز پیدا می کنند.

۵۰۰ هزار نفر در آمریکا به این بیماری مبتلا هستند.

بیماری کلیه پلی کیستیک چیست؟

بیماری کلیه پلی کیستیک، کیست هایی (توده های پر از مایع) در کلیه به وجود می آورد. این بیماری مشکلی ژنتیکی است یعنی باید ژن تغییر یا جهش یافته آن را برای ابتلا داشته باشید. بیماری کلیه پلی کیستیک با کیست های ساده و بی ضرر متفاوت هستند.

بیماری کلیه پلی کیستیک نوع جدی بیماری مزمن کلیوی است. این کیست ها باعث بزرگ شدن کلیه شده و مانع تصفیه مواد زائد از خون می شوند.

سایت niddk نیز در مورد بیماری کلیه پلی کیستیک نوشته است:

PKD is a form of chronic kidney disease (CKD) that reduces kidney function and may lead to kidney failure. PKD also can cause other complications, or problems, such as high blood pressure, cysts in the liver, and problems with blood vessels in your brain and heart.

ترجمه متن بالا:

بیماری کلیه پلی‌کیستیک (PKD) نوعی بیماری مزمن کلیه (CKD) است که عملکرد کلیه را کاهش می‌دهد و ممکن است منجر به نارسایی کلیه شود. بیماری کلیه پلی‌کیستیک همچنین می‌تواند عوارض یا مشکلات دیگری مانند فشار خون بالا، کیست در کبد و مشکلات رگ‌های خونی در مغز و قلب شما ایجاد کند.

بخوانید : پیوند کلیه

بیماری کلیه پلی کیستیک چند نوع است؟

دو نوع بیماری کلیه پلی کیستیک وجود دارد:

• بیماری کلیه پلی کیستیک اتوزومال غالب (ADPKD) : این نوع، رایج ترین فرم بیماری کلیه پلی کیستیک است که معمولاً در بزرگسالی و بین سنین ۳۰ تا ۵۰ تشخیص داده می شود. این مشکل گاهی اوقات در اوایل کودکی و بلوغ بروز پیدا می ‌کند.
• بیماری کلیه پلی کیستیک اتوزومال مغلوب (ARPKD) : این نوع، شکل نادر بیماری کلیه پلی کیستیک است که به نام بیماری کلیه پلی کیستیک نوزادی هم آن را می شناسیم. این بیماری سبب شکل‌ گیری کلیه ای غیرطبیعی در جنین در داخل رحم و یا بعد از زایمان می شود.

بخوانید : جلوگیری از سنگ کلیه

علت بروز بیماری کلیه پلی کیستیک چیست؟

جهش ژنتیکی باعث بروز این بیماری می شود. در اکثر موارد، این بیماری از والدین به فرزندان انتقال می یابد اما گاهی اوقات هم ژن ها به شکل تصادفی جهش می یابند. افراد در هر سن، نژاد و قومیت می توانند به این بیماری مبتلا شوند. درصد ابتلا در زنان و مردان یکسان است.

علائم بیماری کلیه پلی کیستیک

نشانه های بیماری کلیه پلی کیستیک اتوزومال غالب چیست؟

علائم این بیماری عبارتند از:

• سردرد
• خون در ادرار
• فشار خون بالا
• درد کمر و پهلوها

نشانه های بیماری کلیه پلی کیستیک مغلوب چیست؟

نشانه های جنین یا نوزاد دارای این بیماری این ها هستند:

• بزرگ شدن کلیه ها
• کمبود وزن و عدم رشد کافی
• کاهش مایع آمنیوتیک که یعنی نوزاد به قدر کافی ادرار در رحم تولید نکرده است

بیماری کلیه پلی‌کیستیک اکتسابی (ACKD)

برخلاف دو نوع قبلی، این نوع بیماری ارثی نیست و ژنتیک در آن نقشی ندارد. این مدل معمولاً در افرادی دیده می‌شود که مدت طولانی دچار نارسایی کلیه بوده‌اند یا سال‌ها دیالیز انجام داده‌اند. در این حالت، کلیه‌ها به مرور زمان کوچک شده اما کیست‌هایی در آن‌ها ایجاد می‌شود که می‌تواند باعث خونریزی شود. تفاوت اصلی اینجاست که در نوع اکتسابی، برخلاف نوع ارثی، کلیه‌ها بزرگ نمی‌شوند، بلکه بافت آن‌ها تغییر می‌کند.

عوارض بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)

بیماری کلیه پلی کیستیک تنها محدود به کلیه‌ها نیست و می‌تواند سیستم‌های مختلف بدن را درگیر کند. شدت این عوارض در افراد مختلف متفاوت است، اما شناخت آن‌ها برای پیشگیری و کنترل بیماری حیاتی است.

۱. عوارض شایع در بزرگسالان

در بزرگسالان، عوارض معمولاً به مرور زمان و با رشد کیست‌ها ظاهر می‌شوند. مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• فشار خون بالا (Hypertension): شایع‌ترین عارضه که حتی قبل از کاهش عملکرد کلیه رخ می‌دهد. فشار خون بالا اگر کنترل نشود، سرعت تخریب کلیه‌ها را افزایش داده و خطر سکته مغزی را بالا می‌برد.
• مشکلات قلبی (افتادگی دریچه میترال): حدود ۲۵ درصد از بیماران دچار افتادگی دریچه میترال (MVP) می‌شوند. در این حالت دریچه قلب به درستی بسته نمی‌شود که ممکن است باعث تپش قلب یا درد قفسه سینه شود.
• آنوریسم مغزی (Brain Aneurysm): برجستگی بادکنکی در رگ‌های مغز که خطر پارگی و خونریزی دارد. افرادی که سابقه خانوادگی آنوریسم دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
• کیست در سایر اندام‌ها: علاوه بر کلیه، کبد شایع‌ترین محل برای رشد کیست است. همچنین امکان ایجاد کیست در لوزالمعده (پانکراس) و طحال نیز وجود دارد. کیست کبد در زنان شایع‌تر است.
• مشکلات روده (دیورتیکولوز): ضعف در دیواره روده بزرگ می‌تواند باعث ایجاد کیسه‌های کوچکی به نام دیورتیکول شود که ممکن است عفونی شده و درد ایجاد کنند.
• عوارض بارداری (پره‌اکلامپسی): زنان باردار مبتلا به این بیماری در خطر بیشتری برای ابتلا به مسمومیت حاملگی یا فشار خون بالا هستند که جان مادر و جنین را تهدید می‌کند.

برای درک بهتر اینکه کدام علائم به کدام عارضه مربوط است، به جدول زیر دقت کنید:

۲. عوارض خطرناک در نوزادان (نوع مغلوب)

در نوع اتوزومال مغلوب (ARPKD) که نادرتر است، عوارض بسیار جدی‌تر بوده و گاهی بلافاصله پس از تولد ظاهر می‌شوند:

1. مشکلات تنفسی شدید: به دلیل بزرگ بودن کلیه‌ها در دوران جنینی و کمبود مایع آمنیوتیک، ریه‌های نوزاد به درستی رشد نمی‌کنند (هیپوپلازی ریه) که تهدیدکننده حیات است.
2. فشار خون بالا: نوزادان ممکن است از همان ابتدا نیاز به داروهای کنترل فشار خون داشته باشند.
3. نارسایی رشد: به دلیل عملکرد ضعیف کلیه، نوزاد وزن‌گیری مناسبی ندارد و دچار اختلال رشد می‌شود.
4. مشکلات کبدی (فیبروز): ایجاد بافت زخم در کبد که می‌تواند منجر به مشکلات جدی گوارشی و عروقی در سنین بالاتر شود.

بخوانید : درد کلیه راست

چه زمانی باید نگران شویم؟ (لیست قرمز)

اگر مبتلا به کلیه پلی کیستیک هستید و هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، فوری به پزشک مراجعه کنید:

• سردرد ناگهانی و بسیار شدید (مشکوک به پارگی آنوریسم).
• خونی شدن ناگهانی ادرار (به رنگ قرمز روشن).
• تب همراه با درد پهلو (نشانه عفونت کیست).
• تنگی نفس یا ورم شدید در پاها (نشانه نارسایی قلبی یا کلیوی).

بیماری کلیه پلی کیستیک چگونه تشخیص داده می شود؟

نفرولوژیست (متخصص اختلالات و بیماری های کلیه) بیماری کلیه پلی کیستیک را تشخیص می دهد.

پزشک تست های تشخیصی زیر را برای بررسی کلیه ها تجویز می کند:

• سونوگرافی کلیه یا سونوگرافی پریناتال
• سی تی اسکن
• ام.آر.آی

هم چنین تست ژنتیک هم احتمالاً توصیه شود.

درمان بیماری کلیه پلی کیستیک چگونه است؟

رایج ترین درمان ها برای بیماری کلیه پلی کیستیک این ها هستند:

• کنترل فشار خون : پزشک با تجویز داروهای مناسب و ارائه رژیم غذایی و ورزش، فشار خون بیمار را کنترل خواهد کرد. نرمال بودن فشار خون، خطر بیماری قلبی و سکته را کاهش می دهد.
• تنفس کمکی : نوزادانی که ریه تکمیل نشده و مشکلات تنفسی دارند احتمالاً نیازمند ونتیلاتور خواهند بود.
• دیالیز : اگر فرد دچار نارسایی کلیه شود به دیالیز نیاز پیدا خواهد کرد. همودیالیز از دستگاهی برای تصفیه خون در خارج از بدن استفاده می کند. دیالیز صفاقی (شکمی)، دیواره شکم و مایعی خاص جهت تصفیه خون را به کار می برد.
• رشد درمانی : نوزادان کم وزن یا نارس برای رشد نیاز به کمک دارند. پزشک، تغذیه درمانی و یا هورمون رشد تجویز می کند.
• پیوند کلیه : احتمالاً در صورت پیشرفت بیماری کلیه پلی کیستیک غالب و رسیدن به مرحله نهایی و نارسایی کلیه ها، فرد به پیوند کلیه نیاز پیدا کند. پیوند، جراحی ای است که در آن کلیه از کار افتاده با کلیه اهدایی جایگزین می شود.
• کنترل درد : داروها درد ایجاد شده توسط عفونت، سنگ کلیه یا پارگی کیست را کنترل می کنند.

پزشک باید روی هر گونه داروی مصرفی نظارت داشته باشد چون برخی از داروها آسیب به کلیه را بدتر می کنند.

بیشتر بخوانید : درمان توده کلیه

مدیریت زندگی با کلیه پلی‌کیستیک

یکی از مهم‌ترین سوالات بیماران پس از تشخیص این است که آیا می‌توانم زندگی عادی داشته باشم؟

پاسخ به این سوال بستگی به نوع بیماری (غالب یا مغلوب) و نحوه مدیریت آن دارد. در ادامه وضعیت آینده بیماران را بررسی می‌کنیم.

۱. آینده بیماران بزرگسال (نوع اتوزومال غالب)

خبر خوب این است که بسیاری از افراد مبتلا به نوع شایع (ADPKD)، با کنترل بیماری می‌توانند سال‌ها زندگی نرمال و فعالی داشته باشند. با این حال، آگاهی از آمار زیر به برنامه‌ریزی بهتر کمک می‌کند:

• نارسایی کلیه: تحقیقات نشان می‌دهد حدود ۵۰ درصد از بیماران تا سن ۶۰ الی ۷۰ سالگی ممکن است به مرحله نارسایی کلیه برسند.
• گزینه‌های درمانی: در صورت نارسایی، دیالیز یا پیوند کلیه گزینه‌های حیاتی هستند که به فرد اجازه می‌دهند به زندگی خود ادامه دهد.
• کنترل بیماری: کسانی که فشار خون خود را دقیق کنترل می‌کنند و رژیم غذایی سخت‌گیرانه‌ای دارند، ممکن است هرگز به نارسایی کامل نرسند یا این مرحله را سال‌ها به تعویق بیندازند.

۲. چالش‌های نوزادان (نوع اتوزومال مغلوب)

متاسفانه نوع مغلوب (ARPKD) که در نوزادان دیده می‌شود، تهاجمی‌تر است و چشم‌انداز متفاوتی دارد:

• نرخ بقا: حدود یک‌سوم نوزادان متولد شده با این نوع شدید، به دلیل مشکلات تنفسی یا نارسایی شدید کلیه در همان ابتدای تولد جان خود را از دست می‌دهند.
• مراقبت‌های ویژه: نوزادانی که زنده می‌مانند، قهرمانان کوچکی هستند که احتمالاً برای تمام عمر به مراقبت‌های پزشکی مداوم، داروهای فشار خون و نظارت دقیق نیاز خواهند داشت.

چگونه زندگی با کلیه پلی‌کیستیک را آسان‌تر کنیم؟

هیچ دارویی معجزه نمی‌کند، اما سبک زندگی شما می‌تواند معجزه کند. برای اینکه عوارض بیماری را به حداقل برسانید و کیفیت زندگی‌تان را حفظ کنید، این ۵ قانون طلایی را به روتین روزانه خود تبدیل کنید:

1. رژیم غذایی دوستدار کلیه: مصرف نمک را به شدت محدود کنید و پروتئین‌های گیاهی را جایگزین گوشت قرمز کنید. (طبق جدول رژیم غذایی بالا).
2. مدیریت وزن (BMI): چاقی فشار مضاعفی بر کلیه‌ها و سیستم قلبی وارد می‌کند. حتی ۵ درصد کاهش وزن هم تاثیر شگرفی دارد.
3. کنترل سخت‌گیرانه فشار خون: فشار خون بالا دشمن شماره یک شماست. آن را مرتب چک کنید و زیر ۱۳۰/۸۰ نگه دارید.
4. ترک کامل سیگار: نیکوتین عروق خونی را تنگ کرده و خون‌رسانی به کلیه را مختل می‌کند. ترک سیگار روند تخریب کلیه را کند می‌کند.
5. مدیریت استرس: استرس مزمن باعث ترشح هورمون‌هایی می‌شود که فشار خون را بالا می‌برند. یوگا، مدیتیشن یا ورزش سبک راهکارهای عالی هستند.

بخوانید : درد کلیه در صبح

رژیم غذایی تخصصی برای کلیه پلی‌کیستیک: چه بخوریم و چه نخوریم؟

تغذیه در بیماری کلیه پلی‌کیستیک (PKD) فقط برای کنترل وزن نیست؛ بلکه مستقیماً روی سرعت رشد کیست‌ها تاثیر می‌گذارد. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که برخی مواد غذایی می‌توانند باعث ترشح هورمون‌هایی شوند که رشد کیست را سریع‌تر می‌کنند. بنابراین، رعایت یک رژیم غذایی هدفمند، بخشی از درمان شماست.

اصول اصلی تغذیه در PKD

برای اینکه فشار را از روی کلیه‌هایتان بردارید، باید ۴ اصل مهم را رعایت کنید:

1. مدیریت دقیق نمک (سدیم): سدیم دشمن شماره یک کلیه‌های پلی‌کیستیک است. نمک باعث افزایش فشار خون می‌شود و فشار خون بالا، رگ‌های کلیه را تخریب می‌کند. هدف شما باید مصرف کمتر از ۲۰۰۰ میلی‌گرم (۲ گرم) سدیم در روز باشد.
2. پروتئین؛ کیفیت به جای کمیت: کلیه‌ها مسئول دفع مواد زائد حاصل از تجزیه پروتئین هستند. مصرف زیاد گوشت قرمز بار سنگینی روی دوش کلیه می‌گذارد. بهتر است سهم پروتئین گیاهی (مثل حبوبات) و گوشت سفید (ماهی و مرغ) را افزایش دهید. میزان پیشنهادی معمولاً ۰.۸ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است.
3. آب درمانی (سرکوب وازوپرسین): هورمونی به نام “وازوپرسین” در بدن وجود دارد که باعث رشد کیست‌ها می‌شود. نوشیدن آب زیاد (۳ تا ۴ لیتر در روز) باعث می‌شود ترشح این هورمون کاهش یابد و رشد کیست‌ها کند شود. (نکته: اگر نارسایی کلیه پیشرفته دارید، حتماً با پزشک درباره مقدار آب مشورت کنید).
4. خداحافظی با کافئین: تحقیقات نشان داده که کافئین می‌تواند مسیرهای سلولی رشد کیست را فعال کند. قهوه غلیظ، چای پررنگ و نوشابه مشکی باید محدود شوند.

۵ قانون طلایی برای بیماران کلیه پلی‌کیستیک

برای اینکه رژیم غذایی‌تان موثر باشد، این لیست را به خاطر بسپارید:

• برچسب‌خوانی را یاد بگیرید: قبل از خرید هر محصولی، جدول ارزش غذایی آن را چک کنید. اگر سدیم آن بالاست، آن را نخرید.
• غذای خانگی بخورید: ۸۰ درصد نمک دریافتی ما از غذاهای رستورانی و فست‌فودها می‌آید. آشپزی در خانه به شما کنترل کامل می‌دهد.
• جایگزین‌های نمک: به جای نمکدان، از آب‌نارنج، آب‌غوره، پودر سیر و آویشن برای طعم‌دار کردن غذا استفاده کنید.
• مراقب پتاسیم و فسفر باشید: اگر بیماری شما پیشرفت کرده و کراتینین خونتان بالاست، ممکن است پزشک مصرف موز، خرما، گوجه‌فرنگی و لبنیات را محدود کند (چون کلیه ضعیف نمی‌تواند پتاسیم و فسفر اضافی را دفع کند).
• وزن خود را ثابت نگه دارید: چربی شکمی فشار روی کلیه‌ها را بیشتر می‌کند. کاهش وزن حتی به مقدار کم، تاثیر زیادی در کنترل فشار خون دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورتی که به بیماری کلیه پلی کیستیک مبتلا هستید با مشاهده علائم زیر باید به پزشک مراجعه کنید:

• سرگیجه و پریشانی
• ورم پا و قوزک پا
• درد قفسه سینه
• تنگی نفس
• عدم توانایی در دفع ادرار

برای انجام آزمایش های تشخیصی مشکلات کلیوی و روده ای و درمان تحت نظر بهترین متخصصان اورولوژی در تهران به کلینیک اورولوژی الهام در شهرک غرب مراجعه کنید.

نتیجه‌گیری

بیماری کلیه پلی‌کیستیک (PKD) اگرچه یک اختلال ژنتیکی جدی است، اما به معنای ناتوانی در زندگی روزمره نیست. همان‌طور که در این مقاله بررسی کردیم، کلید اصلی در مدیریت این بیماری، تشخیص زودهنگام و تغییر سبک زندگی است. با کنترل دقیق فشار خون، رعایت رژیم غذایی کم‌نمک و محدود کردن پروتئین‌های حیوانی، می‌توان سرعت پیشرفت بیماری را به شدت کاهش داد و سال‌ها عملکرد کلیه‌ها را حفظ کرد.

نکته مهم این است که شما در این مسیر تنها نیستید. چکاپ‌های منظم توسط متخصص اورولوژی و نفرولوژی به شما کمک می‌کند تا قبل از بروز عوارض جدی مثل سنگ کلیه یا نارسایی، آن‌ها را شناسایی و درمان کنید. اگر سابقه خانوادگی این بیماری را دارید یا علائمی مثل فشار خون بالا و درد پهلو را تجربه می‌کنید، همین امروز برای مشاوره و سونوگرافی اقدام کنید. تیم تخصصی کلینیک الهام آماده است تا در تمام مراحل تشخیص و کنترل بیماری در کنار شما باشد.

سوالات متداول

آیا بیماری کلیه پلی‌کیستیک باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شود؟

بله، ساختار کیستیک کلیه باعث می‌شود که ادرار در بخش‌هایی از کلیه ساکن بماند و فرصت رسوب املاح فراهم شود. حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بیماران مبتلا به PKD دچار سنگ کلیه می‌شوند که نوشیدن آب کافی بهترین راه پیشگیری است.

آیا ورزش کردن برای بیماران کلیه پلی‌کیستیک خطرناک است؟

ورزش‌های سبک و هوازی مثل پیاده‌روی و شنا بسیار مفید هستند و به کنترل فشار خون کمک می‌کنند. اما باید از ورزش‌های برخوردی و خشن (مثل کشتی، فوتبال حرفه‌ای یا رزمی) که احتمال ضربه مستقیم به پهلو و پارگی کیست وجود دارد، پرهیز کرد.

تفاوت درد پهلو در این بیماری با کمردرد معمولی چیست؟

درد ناشی از کلیه پلی‌کیستیک معمولاً در عمق پهلوها و زیر دنده‌ها احساس می‌شود و حالتی مبهم و مداوم دارد. اگر درد ناگهانی و تیز شود، ممکن است نشانه پارگی کیست یا سنگ کلیه باشد، در حالی که کمردرد معمولی معمولاً با حرکت تغییر می‌کند و در پایین کمر است.

آیا افراد مبتلا به این بیماری می‌توانند بچه‌دار شوند؟

بله، اکثر مردان و زنان مبتلا مشکلی در باروری ندارند. با این حال، زنان باردار مبتلا به PKD باید تحت نظر پزشک باشند زیرا خطر فشار خون بارداری (پره‌اکلامپسی) در آن‌ها بیشتر است. همچنین مشاوره ژنتیک قبل از بارداری برای بررسی احتمال انتقال بیماری به فرزند توصیه می‌شود.

آیا بیماری کلیه پلی کیستیک قابل پیشگیری است؟

بیماری کلیه پلی کیستیک قابل پیشگیری نیست اما می توانید با در پیش گرفتن سبک زندگی سالم روند بیماری را کنترل کرده و مانع از بروز نارسایی کلیه شوید.

برای دریافت مشاوره و یا نوبت حضوری برای درمان زگیل تناسلی یا زائده های پوستی و یا افزایش طول و قطر آلت تناسلی با تزریق فیلر یا چربی، با شماره تلفن های : ۰۲۱۸۸۰۷۳۱۳۶، و یا از طریق تماس تلفنی با شماره ۰۹۳۳۷۸۳۶۸۲۰ در تماس باشید.
سایر شماره تماس های کلینک : 02188591523 و 02188591358
آدرس ما را در صفحه تماس با ما مشاهده کنید.