تکرر ادرار چیست؟ درمان+ علل و توضیحات

تکرر ادرار نیاز متعدد به دفع ادرار در طول شبانه روز است که روند نرمال زندگی را مختل می کند. اگر در طول روز و شب مدام به سرویس بهداشتی برای خالی کردن مثانه خود مراجعه می کنید احتمالا دچار تکرر ادرار شده اید. علت تکرر ادرار مشکلات مختلفی در بدن است و با اینکه اذیت کننده و استرس زا است اما قابل درمان بوده و با کمک پزشک حل می شود.

تکرر ادرار چیست؟

تکرر ادرار نیاز متعدد به دفع ادرار در طول شبانه روز است که روند نرمال زندگی را مختل می کند. تکرر ادرار علامت بیماری های بسیاری است و راه حل های متعددی دارد.گاهی اوقات در دوران بارداری احساس نیاز به دفع مداوم ادرار وجود دارد که موضوعی کاملاً طبیعی است و بعد از زایمان از بین می رود. اما تکرر ادرار اکثرا نشانه بیماری ای است که باید تشخیص داده شده و به خودی خود از بین نمی رود. بیماری هایی همچون دیابت، مثانه بیش فعال، عفونت دستگاه ادراری یا مشکلات پروستات احساس نیاز مداوم به دفع ادرار در فرد ایجاد کرده و خواب او را مختل خواهند کرد. مثانه پُری که فرد را مدام در نیمه های شب بیدار کرده و خواب خوب او را خراب می کند ناکچوری یا ادرار مکرر شبانه نام دارد. در بسیاری از موارد، پزشک با درمان مشکلات و بیماری های عامل تکرر ادرار، فرد را از این علایم رها می کند. در حالت طبیعی، یک فرد بالغ سالم روزانه بین ۴ تا ۸ بار (حدود ۱ تا ۲ لیتر) ادرار دفع می کند. عبور از این مقدار یا بیدار شدن بیش از یک بار در شب برای تخلیه مثانه (ناکچوری)، نشان دهنده اختلال است. بسیاری از افراد این مشکل را با اختلالات مشابه اشتباه می گیرند، در حالی که تفاوت های مهمی با یکدیگر دارند:

بخوانید : خون در ادرار

چه کسی دچار تکرر ادرار می شود؟

نیاز به دفع ادرار مسئله ‌ای است که هر فردی آن را حس می کند. البته این نیاز همیشگی نیست و گاهی اوقات چیزی بیش از حد نرمال است.

زنان، مردان، کودکان همگی می توانند این علائم را داشته باشند. تکرر ادرار در موارد زیر بیشتر اتفاق می افتد:

• فرد میانسال و بزرگسال باشد
• زنان باردار
• بزرگ شدن پروستات

علاوه بر موارد ذکر شده، افراد دارای اضافه وزن به دلیل ایجاد فشار فیزیکی مضاعف بر روی ناحیه لگن و مثانه، در خطر بالایی قرار دارند. همچنین بیمارانی که با اختلالات عصبی درگیر هستند مانند مبتلایان به ام اس (MS)، پارکینسون و افرادی که سابقه سکته مغزی دارند، به دلیل اختلال در سیگنال های عصبی مثانه، این عارضه را به وفور تجربه می کنند.

بخوانید : بی اختیاری ادرار

علت تکرر ادرار

بیماری های بسیاری باعث بروز تکرر ادرار می ‌شوند. بسیاری از بیماری ها بر پایه سن، جنسیت و یا گاهی اوقات هر دو قرار دارند.

سایت my clevelandclinic نیز در این مورد مینویسد:

Urinary tract infections (UTIs) are the most common cause of frequent urination

ترجمه متن بالا:

عفونت های دستگاه ادراری (UTI) شایع ترین علت تکرر ادرار هستند.

بیماری هایی که باعث تکرر ادرار می شوند، خفیف، به آسانی قابل کنترل و یا جدی هستند:

مشکلات مثانه و دستگاه ادراری

واضح است که مشکلات مرتبط با دستگاه ادراری و مثانه باعث ایجاد تکرر ادرار می شوند. به خصوص عفونت دستگاه ادراری از رایج ‌ترین علل تکرر ادرار به حساب می ‌آید. در عفونت دستگاه ادراری، عفونت خارجی وارد بدن شده و باعث التهاب دستگاه ادراری می ‌شود. این سیستم از دو کلیه، میزنای (لوله هایی که کلیه ها را به مثانه وصل می کنند)، مثانه و میزراه (لوله ای که ادرار را به خارج از بدن می فرستد) تشکیل شده است.

سایر بیماری های دستگاه ادراری هم باعث تکرر ادرار می شوند از جمله سیستیت بینابینی (سندرم مثانه دردناک) و سندرم مثانه بیش فعال. در موارد نادر، تکرر ادرار نشانه سرطان مثانه است.

بارداری

در دوران بارداری مثانه با بزرگتر شدن جنین جمع تر می شود. تکرر ادرار یکی از موارد شایع و طبعا نرمال در دوران بارداری است که در سه ماهه اول و سوم بیشتر دیده خواهد شد. سه ماهه دوم از این قاعده تقریباً مستثنا است چون رحم بالاتر قرار گرفته و فشار وارد به مثانه را می گیرد. چند هفته و یا چند ماه بعد از زایمان و بازگشت بدن به حالت نرمال قبل از بارداری، تکرر ادرار هم رفع می شود. ورزش کِگِل (ورزش انقباض عضلات ناحیه لگن) برای پیشگیری از بروز بیماری‌ هایی مثل نشت ادرار (بی اختیاری) توصیه می شود.

دیابت

تکرر ادرار یکی از شایع ‌ترین علائم دیابت است. هم در دیابت نوع یک و هم نوع دو این مشکل وجود دارد. علت بروز این مشکل در بیماری دیابت الگوی چرخشی ای است که در کلیه ها وجود دارد. در دیابت، بدن میزان قند دریافتی را کنترل نمی ‌کند. چون کلیه ها مرتب در حال کار برای تصفیه خون هستند، مایع اضافی باید از بدن خارج شود. هر چه بیشتر نیاز به دفع ادرار پیدا کنید همان مقدار مایع از دست می دهید و بیشتر تشنه می شوید. این چرخه به همین شکل ادامه دارد.

بیشتر بخوانید : آیا تکرر ادرار نشانه دیابت است؟

مشکل پروستات

در مردان، پروستات غده ‌ای اندازه توپ گلف است که بخشی از مایع انزال را تولید می کند. پروستات بزرگ می‌ شود اما اگر سایز آن بیش از مقدار طبیعی شود مشکل ساز خواهد بود. پروستات بزرگ روی مثانه فشار آورده و تکرر ادرار ایجاد می کند. بیماری هایی همچون هایپرپلازی خوش خیم پروستات و بزرگ شدگی پروستات همگی قابل درمان هستند.

سایر بیماری ها

سایر بیماری های که تکرر ادرار ایجاد می کنند عبارتند از:

• سکته
• تومور لگن
• استفاده از دیورتیک ها (ادرار آورها)
• واژینیت (التهاب واژن)
• پرولاپس اندام های داخل لگن در زنان از داخل واژن
• پرتودرمانی ناحیه لگن
• نوشیدن الکل و کافئین زیاد

سبک زندگی و رژیم غذایی نقش بسیار پررنگی در این زمینه دارند. مصرف مداوم مواد غذایی محرک مثانه مانند قهوه، چای، نوشابه های انرژی زا، الکل، گوجه فرنگی، شکلات، غذاهای تند و مرکبات باعث افزایش کاذب فعالیت مثانه می شوند. علاوه بر این، مصرف برخی داروها به خصوص داروهای ضد فشار خون (دیورتیک ها یا ادرارآورها) و همچنین درگیری مداوم با استرس و اضطراب شدید، از شایع ترین دلایل پنهان این عارضه هستند.

بیشتر بخوانید : بوی بد ادرار

آیا تکرر ادرار قابل کنترل یا توقف است؟

تکرر ادرار قابل کنترل بوده و اغلب به مرور زمان و با درمان رفع می شود. پزشک معمولاً با تشخیص علت اصلی شروع می کند. اگر بیماری قابل درمان باشد به مرور تکرر ادرار کاهش می یابد. درمان بستگی به نوع بیماری دارد. در مواردی مثل عفونت دستگاه ادراری، آنتی بیوتیک نیاز خواهد شد. پزشک آنتی بیوتیک را تجویز کرده و به محض اتمام داروها احساس بهتری پیدا خواهید کرد. سایر بیماری ها همچون دیابت یا مشکلات پروستات نیازمند ارجاع به متخصص هستند. متخصص برای کنترل علائم و بهبود وضعیت زندگی فرد تلاش خواهد کرد. اگر پزشک تشخیص مثانه بیش فعال داد فیزیوتراپی کف لگن کمک کننده خواهد بود و داروهای بسیاری برای آرام سازی مثانه تجویز می شوند.

بیشتر بخوانید : درمان مثانه نوروژنیک

برای کنترل تکرر ادرار چه باید کرد؟

تغییرات بسیاری در سبک زندگی وجود دارد که برای کنترل تکرر ادرار قابل انجام هستند. این تغییرات عبارتند از:

• اجتناب از نوشیدن مایعات قبل از رفتن به رختخواب
• محدود کردن میزان مصرف الکل و کافئین
• انجام ورزش کگل برای قوی سازی عضلات کف لگن. این عضلات، اندام های لگن مثل مثانه را نگه می دارند. ورزش کگل اغلب برای زنان بعد از زایمان توصیه می ‌شود چون جنین روی عضلات کف لگن فشار وارد می کند.
• پوشیدن پد های محافظتی یا زیر پوش مخصوص برای پیشگیری از نشت ادرار.

این راه حل کوتاه مدت بوده و حتما باید بیماری عامل تکرر ادرار درمان شود.

کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن، فشار روی مثانه را به شدت کاهش می دهد. در طب سنتی نیز مصرف مواردی مانند زنجبیل، عسل، پونه کوهی و سیاه دانه برای گرم نگه داشتن طبع لگن و کاهش حساسیت مثانه توصیه شده است. همچنین مدیریت استرس از طریق یوگا و پرهیز از مصرف دخانیات (زیرا سرفه های مکرر ناشی از سیگار به عضلات کف لگن آسیب می زند) برای کنترل این وضعیت ضروری است.

بخوانید : اپیسپادیاس

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

چون بیماری های عامل تکرر ادرار متنوع بوده و از خفیف تا شدید هستند باید با پزشک درباره هر مشکلی که خارج از الگوی ادرار معمولی است صحبت کنید.

در بعضی موارد تکرر ادرار فقط مشکلی آزار دهنده است که با حذف کافئین یا زایمان از بین می رود. اگر نمی دانید که علت تکرر ادرار در شما چیست به پزشک مراجعه کنید. این مشکل اغلب قابل درمان است.

چند علامت مهم که در صورت همزمانی با تکرر ادرار مشاهده کردید، باید به سرعت به پزشک مراجعه کنید عبارتند از:

• تب
• استفراغ
• کمر درد (پایین کمر و پهلوها نزدیک کلیه ها)
• خون در ادرار
• خروج ترشح از واژن یا آلت تناسلی مردان

علائم هشداردهنده همراه با تکرر ادرار

گاهی تکرر ادرار به تنهایی رخ نمی دهد و با نشانه های بالینی دیگری همراه است. شناخت این علائم به تشخیص سریع تر بیماری کمک می کند:

تفاوت تکرر ادرار در زنان، مردان و کودکان

دلیل بروز این عارضه در گروه های مختلف سنی و جنسیتی کاملا متفاوت است:

• زنان: به دلیل کوتاه تر بودن مجرای ادرار، باکتری ها سریع تر به مثانه می رسند و عفونت ادراری در آن ها شایع تر است. همچنین افتادگی رحم، فیبروم رحم، عفونت های واژینال و کاهش استروژن در دوران یائسگی از دلایل اصلی در زنان است.
• مردان: غده پروستات که مجرای ادرار را احاطه کرده است، با افزایش سن بزرگ می شود. بزرگ شدن خوش خیم پروستات (BPH) یا التهاب آن، اصلی ترین عامل مسدود شدن مسیر ادرار و عدم تخلیه کامل مثانه در مردان است.
• کودکان: معمولا به دلیل کوچک بودن حجم طبیعی مثانه یا مصرف زیاد مایعات و هیجانات رخ می دهد. اگر با تب و درد شکم همراه نباشد، معمولا جای نگرانی ندارد و با افزایش سن بهبود می یابد.

بخوانید : تیرگی ادرار

روش های تشخیص دقیق بالینی

پزشک متخصص برای یافتن علت اصلی تکرر ادرار، پس از معاینه فیزیکی از روش های زیر استفاده می کند:

• آزمایش ادرار و خون: برای بررسی دقیق وجود باکتری، گلبول های سفید، پروتئین و بررسی سطح قند خون.
• سونوگرافی مجاری ادراری: یک روش تصویربرداری ایمن برای ارزیابی ساختار کلیه ها، پروستات و سنجش میزان ادرار باقی مانده در مثانه پس از تخلیه.
• سیستوسکوپی: وارد کردن یک لوله ظریف مجهز به دوربین از طریق مجرای ادرار برای مشاهده مستقیم بافت داخلی مثانه و بررسی تومور یا سنگ.
• تست نوار مثانه (یورودینامیک): بررسی دقیق عملکرد اعصاب و عضلات مثانه در زمان پر و خالی شدن.

درمان های دارویی و نوین پزشکی

درمان تکرر ادرار مستقیما به عامل ایجادکننده آن بستگی دارد. پزشک برای درمان عفونت از آنتی بیوتیک ها و برای درمان مثانه بیش فعال از داروهای مهارکننده اسپاسم عضلانی (مانند تولترودین، اکسی بوتینین و داریفناسین) استفاده می کند.

در علم پزشکی نوین جهانی، اگر تکرر ادرار به داروها پاسخ ندهد، از روش های پیشرفته تری استفاده می شود. تزریق بوتاکس به دیواره عضله مثانه یکی از این روش هاست که باعث فلج شدن موقت عضلات بیش فعال شده و ظرفیت مثانه را افزایش می دهد. روش مدرن دیگر، تحریک عصب تیبیال (PTNS) از طریق یک سوزن ظریف در مچ پا است که سیگنال های عصبی مثانه را مجددا تنظیم می کند.

عوارض جبران ناپذیر عدم درمان

نادیده گرفتن این اختلال تنها به کاهش کیفیت زندگی ختم نمی شود. بیدار شدن های مکرر شبانه باعث خستگی مزمن و افت عملکرد مغز در طول روز می شود. از نظر جسمی، باقی ماندن ادرار یا برگشت آن به دلیل انسداد مجاری، می تواند به بافت کلیه ها آسیب دائمی وارد کرده و عفونت های موضعی را به عفونت های خطرناک خونی تبدیل کند. از نظر روانی نیز، ترس از نشت ادرار در بیرون از منزل باعث انزوای اجتماعی و افسردگی فرد می شود.

برای تشخیص و درمان مشکلات مرتبط با مثانه و سیستم ادراری، از جمله تکرر ادرار و انجام تست نوار مثانه به کلینیک تخصصی اورولوژی الهام واقع در شهرک غرب مراجعه کنید.

بخوانید : سندرم کان

نتیجه گیری

تکرر ادرار مشکلی آزاردهنده اما در اکثر قریب به اتفاق موارد، کاملا قابل درمان است. با توجه به اینکه این عارضه می تواند زنگ خطری برای بیماری های ساده مانند یک عفونت جزئی تا مشکلات جدی تر مانند دیابت یا اختلالات پروستات باشد، پیگیری پزشکی آن یک ضرورت است. با اصلاح سبک زندگی، مدیریت رژیم غذایی و مراجعه به موقع به پزشک متخصص اورولوژی، می توانید سلامت سیستم ادراری و آرامش روزمره خود را به سرعت بازیابید.

سوالات متداول

آیا تکرر ادرار نشانه دیابت است؟

بله، یکی از نشانه های شایع دیابت تکرر ادرار است، زیرا کلیه ها برای دفع قند اضافی خون مجبور به تولید ادرار بیشتری می شوند.

چه زمانی برای تکرر ادرار باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر تکرر ادرار با علائمی مثل سوزش، خون در ادرار، درد پهلو و تب همراه بود یا روال خواب شما را مختل کرد، باید فورا به پزشک مراجعه کنید.

آیا مصرف قهوه باعث تکرر ادرار می شود؟

بله، کافئین موجود در قهوه و چای یک محرک قوی است که به عنوان ادرارآور عمل کرده و باعث انقباض مثانه و تکرر ادرار می شود.

بهترین درمان خانگی برای رفع تکرر ادرار چیست؟

محدود کردن مایعات قبل از خواب، پرهیز از الکل و کافئین و انجام تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن بهترین اقدامات خانگی هستند.

آیا استرس می تواند دلیل تکرر ادرار باشد؟

بله، فشارهای عصبی و اضطراب مداوم می توانند باعث تحریک سیستم عصبی و انقباضات بی دلیل مثانه و در نتیجه تکرر ادرار شوند.

برای دریافت مشاوره و یا نوبت حضوری برای درمان زگیل تناسلی یا زائده های پوستی و یا افزایش طول و قطر آلت تناسلی با تزریق فیلر یا چربی، با شماره تلفن های : ۰۲۱۸۸۰۷۳۱۳۶، و یا از طریق تماس تلفنی با شماره ۰۹۳۳۷۸۳۶۸۲۰ در تماس باشید.
سایر شماره تماس های کلینک : 02188591523 و 02188591358
آدرس ما را در صفحه تماس با ما مشاهده کنید.