راه های جلوگیری از نارسایی کلیه

پیشگیری از نارسایی کلیه تنها به اصلاح سبک زندگی محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند تشخیص زودهنگام عملکرد ناقص کلیه‌ها قبل از بروز هرگونه علائم فیزیکی است. از آنجا که بیماری‌های کلیوی اغلب به صورت خاموش پیشروی می‌کنند، حیاتی‌ترین اقدام برای جلوگیری از تخریب بافت این عضو، انجام سالانه آزمایش خون جهت سنجش سطح کراتینین و بررسی نرخ فیلتراسیون گلومرولی (GFR) است. در این راهنما، علاوه بر بررسی آزمایش‌های ضروری، دقیق‌ترین استانداردهای پزشکی و اعداد حیاتی مربوط به فشار خون و قند را مرور می‌کنیم که پایش آن‌ها برای حفظ سلامت کلیه و جلوگیری از دیالیز ضروری است.

بخوانید : دفع سنگ کلیه چه مدت طول می کشد

11 نکته برای جلوگیری از نارسایی کلیه

از آنجا که فشار خون بالا و دیابت شایع ترین دلایل نارسایی کلیه هستند بسیاری از نکات پیشگیری در ارتباط با مدیریت این دو بیماری است.

سایت cdc نیز در این مورد نوشته است:

You can help protect your kidneys by preventing or managing health conditions that cause kidney damage, such as diabetes and high blood pressure.

ترجمه متن بالا:

شما می‌توانید با پیشگیری یا مدیریت بیماری‌هایی که باعث آسیب به کلیه می‌شوند، مانند دیابت و فشار خون بالا، به محافظت از کلیه‌های خود کمک کنید.

در ادامه راه های پیشگیری از نارسایی کلیه را میبینید:

1. کنترل قند خون

دیابت خطر ابتلا به بیماری های قلبی و نارسایی کلیوی را افزایش می دهد. این تنها یک دلیل برای کنترل قند خون است.

بیشتر بخوانید: دیابت و نارسایی کلیه

2. کنترل فشار خون

فشار خون بالا خطر ابتلا به بیماری های قلبی و همچنین نارسایی کلیه را افزایش می دهد.

3. حفظ وزن سالم

چاقی خطر ابتلا به بیماری های مرتبط با نارسایی کلیه مانند دیابت و فشار خون را افزایش می دهد.

4. رژیم غذایی مناسب برای قلب

یک رژیم غذایی مناسب برای قلب مانند رژیم کم قند و کلسترول و سرشار از فیبر، غلات سبوس دار و میوه ها و سبزیجات از افزایش وزن جلوگیری می کند.

5. کاهش مصرف نمک

خوردن نمک زیاد منجر به افزایش فشار خون می شود.

6. نوشیدن آب کافی

کم آبی باعث کاهش جریان خون در کلیه ها شده و به آن ها آسیب می رساند.

درباره مقدار آبی که روزانه باید بنوشید از پزشک سؤال بپرسید.

7. محدود کردن مصرف الکل

الکل فشار خون را افزایش داده و کالری اضافی موجود در آن نیز می تواند باعث افزایش وزن شود.

8. ترک سیگار برای جلوگیری از نارسایی کلیه

سیگار کشیدن باعث کاهش جریان خون در کلیه ها می شود.

این کار به عملکرد کلیه در افراد مبتلا یا بدون بیماری کلیوی آسیب می رساند.

9. محدود کردن مصرف داروهای مسکن بدون نسخه

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن در دوزهای بالا میزان جریان خون در کلیه ها را کاهش داده و می توانند به آن ها آسیب برسانند.

10. کاهش استرس

کاهش استرس و اضطراب می تواند فشار خون را کاهش دهد که برای کلیه ها مفید است.

11. ورزش منظم

ورزش مانند شنا، پیاده روی و دویدن به کاهش استرس، کنترل دیابت و فشار خون بالا و حفظ وزن سالم کمک می کند.

اگر فکر می کنید به بیماری کلیوی مبتلا هستید لازم است برای معاینه به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص و درمان به موقع می تواند به کاهش روند پیشرفت نارسایی کلیه کمک می کند.

اگر می دانید که به بیماری کلیوی مبتلا هستید برای کنترل عملکرد کلیه به طور مرتب به پزشک مراجعه کنید.

نارسایی مزمن کلیه قابل درمان نیست اما با انجام اقدامات پزشکی مناسب می توان روند پیشرفت آن را کاهش داد.

بیشتر بخوانید : نارسایی کلیه

علائم نارسایی کلیه

معمولاً در مراحل اولیه نارسایی کلیه علائمی مشاهده نمی شود اما در صورت بروز شامل موارد زیر خواهند بود:

• گیجی
• کاهش ادرار
• خستگی
• مشکل تمرکز
• خارش
• گرفتگی و انقباض عضلات
• طعم فلز در دهان
• تهوع و استفراغ
• از دست دادن اشتها
• تشنج
• تورم بدن (ادم) که از مچ و پاها شروع می شود (ورم محیطی)
• تنگی نفس به دلیل تجمع مایعات در ریه ها
• ضعف (آستنی)

چه عواملی منجر به نارسایی کلیه می شوند؟

نارسایی حاد کلیه زمانی اتفاق می افتد که عاملی باعث توقف ناگهانی عملکرد کلیه شود.

برخی از این عوامل عبارتند از:

• پیلونفریت حاد (عفونت کلیه)
• کمبود آب بدن
• از دست دادن خون قابل توجه
• فشار خون بسیار پایین
• رنگ کنتراست در برخی آزمایشات تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا ام آر آی
• گلومرولونفریت حاد (آسیب به بخش های تصفیه کننده کلیه)
• نفریت بینابینی حاد (آسیب به توبول های کلیه)
• انسداد مجاری ادراری مانند سنگ کلیه یا بزرگ شدن پروستات
• داروهای مسکن بدون نسخه مانند داروهای التهابی غیر استروئیدی
• داروهای تجویز شده از جمله برخی داروهای فشار خون در دوزهای بالا، آنتی بیوتیک ها یا داروهای سرطان
• سایر مواد مخدر مانند هروئین، کوکائین و آمفتامین

نارسایی مزمن کلیه زمانی اتفاق می افتد که عاملی به کندی و به تدریج به کلیه ها آسیب برساند.

علل نارسایی مزمن کلیه عبارتند از:

• دیابت
• فشار خون بالا
• گلومرولونفریت آهسته و پیشرونده
• نفریت بینابینی آهسته و پیشرونده
• شرایط ژنتیکی مانند بیماری کلیه پلی کیستیک
• بیماری های خود ایمنی مانند نفریت لوپوسی و سندرم گودپاسچر
• عفونت مزمن یا عودکننده کلیه

بیشتر بخوانید: انواع بیماری کلیوی

برای هر دو نوع نارسایی کلیوی روش های درمان وجود دارد. نارسایی حاد کلیه قابل برگشت است و پیشرفت نارسایی مزمن کلیه را می توان با درمان مناسب کاهش داد.

در نارسایی حاد کلیه مشکل موقت است و کلیه ها پس از رفع مشکل مجدداً شروع به کار می کنند.

برخی از روش های درمان عبارتند از:

• مصرف آنتی بیوتیک برای درمان پیلونفریت
• تزریق خون در موارد کم خونی
• مصرف کورتیکواستروئیدها برای مشکلات ایمنی بدن
• تزریق داخل وریدی مایعات برای جبران کمبود آب بدن
• رفع انسداد

اگر کلیه ها بلافاصله به درمان پاسخ ندهند می توان تا زمانی که دوباره شروع به کار کنند به طور موقت همودیالیز انجام داد.

آسیب پیشرونده کلیه ها منجر به نارسایی مزمن کلیه می شود و از آنجا که قابل برگشت نیست وظیفه کلیه ها باید به صورت دیگری انجام شود.

در این شرایط گزینه های زیر وجود دارد:

• همودیالیز. دستگاه دیالیز می تواند خون را تصفیه کند. این کار در یک مرکز دیالیز و یا در خانه با کمک یک شخص دیگر انجام می شود.

• دیالیز صفاقی. عمل تصفیه در شکم اتفاق می افتد. این کار را می توان در مرکز دیالیز و یا خانه انجام داد. برای انجام این کار نیازی به کمک یک شخص دیگر نخواهید داشت.

• پیوند کلیه. کلیه اهدا شده از طریق جراحی در بدن شما قرار می گیرد.

بیشتر بخوانید: آیا می توان نارسایی کلیه را درمان کرد؟

انتظارات در صورت ابتلا به مشکلات کلیه

چشم انداز به نوع نارسایی کلیه بستگی دارد.

کلیه ها در صورت ابتلا به نارسایی مزمن کلیه بهبود نمی یابند اما می توان پیوند کلیه انجام داد و یا با درمان مناسب پیشرفت بیماری را کاهش داد.

اگر نارسایی حاد کلیه داشته باشید کلیه ها به احتمال زیاد بهبود می یابند و مجدداً شروع به کار می کنند.

نتیجه نهایی در مورد پیشگیری از نارسایی کلیه

رعایت این نکات می تواند به جلوگیری و پیشگیری از نارسایی کلیه یا کند شدن پیشرفت آن کمک کند.

مهم ترین کاری که می توانید انجام دهید مدیریت دیابت و فشار خون بالا است.

داشتن سبک زندگی سالم و مصرف غذاهای مناسب، تحرک و عدم استعمال دخانیات یکی دیگر از کلیدهای حفظ سلامت کلیه هاست.

بخوانید : درد کلیه در صبح

برای تنظیم یک قرار ملاقات با دکتر علی حاجب، متخصص اورولوژی در کلینیک اورولوژی الهام، برای مشاوره جهت پیشگیری و تشخیص و درمان بیماری های کلیوی با شماره های زیر تماس بگیرید.

سوالات متداول

برای پیشگیری از نارسایی کلیه در دیابت چه کنیم؟

مهم‌ترین کار حفظ قند خون (A1C) زیر ۷ درصد است؛ چون قند بالا اصلی‌ترین عامل تخریب عروق کلیه است.

آیا مکمل‌های بدنسازی باعث نارسایی کلیه می‌شوند؟

در افراد سالم معمولاً خیر، اما اگر زمینه بیماری دارید خطرناک است. حتماً آب فراوان بنوشید و قبل از مصرف چکاپ دهید.

چه آزمایشی برای چکاپ کلیه ضروری است؟

سالی یک‌بار آزمایش خون (برای سنجش کراتینین و GFR) و آزمایش ادرار (برای بررسی دفع پروتئین) انجام دهید.

آیا فقط نوشیدن آب برای جلوگیری از نارسایی کلیه کافی است؟

خیر. علاوه بر آب، کنترل فشار خون و پرهیز از مصرف خودسرانه مسکن‌ها (مثل ژلوفن) هم برای جلوگیری از نارسایی کلیه ضروری است.

فشار خون مناسب برای سلامت کلیه چند است؟

برای پیشگیری از آسیب کلیوی، فشار خون باید همیشه زیر ۱۲۰ روی ۸۰ باشد.