زگیل تناسلی چیست؟ توضیحات کامل+ راه های درمان

زگیل تناسلی چیست و چگونه به وجود می آید؟ زگیل تناسلی با نام علمی Genital Wart (ژنیتال وارت) از یک ویروس به نام ویروس پاپیلومای انسانی یا اچ پی وی (Human Papilloma Virus) به وجود می آید. این ویروس منجر به ایجاد ضایعه های پوستی یا زگیل تناسلی می شود که اغلب در اطراف دستگاه تناسلی آقایان، اطراف یا درون واژن خانم ها و اطراف یا درون مقعد مشاهده می شوند. زگیل تناسلی باید به محض مشاهده، توسط پزشک برداشته شود (با کرایوتراپی، لیزریا پلاسماجت). مهم ترین و اصلی ترین روش انتقال زگیل تناسلی، تماس جنسی است و تنها راهِ درمانِ قطعی آن، از بین بردن زگیل ها، تقویت سیستم ایمنی، جلوگیری از عود مجدد، عدمِ دستکاری زگیل ها و چکاپ ماهانه توسط پزشک است.

علائم زگیل تناسلی چیست؟

زگیل های تناسلی هم در آقایان و هم در خانم ها بروز می کند. این زگیل ها معمولا بدون درد، سوزش و خارش هستند و می توانند برجسته تر از پوست باشند، هم رنگِ پوست یا تیره تر از پوست باشند، معمولا یک ضایعه به تنهایی بروز نمی کند و چند زگیل کنار یکدیگر رشد می کنند.

مهمترین نکته افزایش آگاهی در مورد زگیل است، در این مقاله با ما همراه باشید تا گام به گام نکات را بررسی کنیم.

بخوانید : زگیل تناسلی زنان

راه انتقال زگیل تناسلی چیست؟

ویروس اچ پی وی یا زگیل تناسلی از طریقِ تماسِ پوست با پوست در ناحیه ی دارای مخاط منتقل می شود. برای درک بهتر این موضوع ابتدا باید بدانیم که دهان، واژن، مقعد، چشم ها، بینی و مجرای ادراری مخاط دارند و در کل، مابقی نقاط پوست، دارای مخاط نیست. پس چگونه ویروس اچ پی وی به سطحی که مخاط ندارد منتقل می شود؟ (مثلا روی آلت تناسلی آقایان یا روی بیضه ها) جواب یک جمله است : “رسیدن به مخاط از طریق ایجاد زخم، حینِ اصلاح موهای زائد”. 

برای تشریح این جمله می توان اینگونه مثال زد: اگر ما روی آلت تناسلی زگیل داشته باشیم و با انگشت دست خود آن را لمس کنیم، دستمان آغشته به ویروس اچ پی وی نمی شود و روی انگشتمان زگیل رشد نمی کند. اما اگر انگشتمان را زخم کرده باشیم و با اصلاح موهای زائدِ دستگاه تناسلی، زگیل هم زخم شده باشد، ویروس اچ پی وی می تواند باعث ایجاد و رشد زگیل بر روی انگشت دست هم بشود.

واژن خانم ها دارای مخاط است اما دستگاه تناسلی آقایان مخاط ندارد(به جز مجرای ادراری)، بنابراین وقتی یک مرد، موهای زائد خود را اصلاح می  کند، معمولا زخم های کوچکی ایجاد می کند که به راحتی می توانند گیرنده ی ویروس اچ پی وی باشند.

همین طور وقتی یک نفر زگیل تناسلی دارد و آن را زخم می کند، به راحتی می تواند ناقل ویروس اچ پی وی شود.

سایت Mayo Clinic نیز در مورد زگیل تناسلی می‌نویسد:

Genital warts are a common sexually transmitted infection. They can appear on the genitals, in the pubic area or in the anal canal.

ترجمه متن بالا:

زگیل‌های تناسلی یک عفونت شایع مقاربتی هستند. آن‌ها می‌توانند روی اندام تناسلی، در ناحیه شرمگاهی یا در کانال مقعد ظاهر شوند.

بخوانید : انواع زگیل ها

عوارض زگیل تناسلی چیست؟

زگیل تناسلی معمولا برای آقایان عارضه ی شدید و فوری ایجاد نمی کند و عوارض آن، بیشتر از اینکه جسمی باشند، منجر به آسیب روحی و کاهش اعتماد به نفس فرد می شود. این جمله به معنای آن نیست که آقایان نباید برای درمان زگیل یا ویروس اچ پی وی اقدام کنند، بلکه باید بدانند که هرچه زگیل عمر بیشتری داشته باشد و درمان نشود ممکن است منجر به توده ی بدخیم شود. اما در خانم ها، ویروس اچ پی وی هم می تواند باعث ایجاد زگیل شود و هم می تواند نهفته بماند و در طولانی مدت باعث سرطان دهانه رحم شود که گاها خطرناک بوده و ممکن است منجر به تخلیه رحم شود.

ویروس HPV چیست؟

HPV نوعی ویروس است. درست شبیه به سایر ویروس هایی که باعث ایجاد بیماری می شوند. این ویروس تقریبا 200 نوع یا 200 تایپ مختلف در طبیعت دارد. محل زندگی این ویروس پوست و غشای مخاطی است. برخی از آنها هیچ خطری ندارند و هیچ علامتی هم از خودشان نشان نمی دهند.

برخی دیگر باعث ایجاد ضایه ها و زگیل روی پوست صورت، دست و پا می شوند و شایع ترین انواع ویروس، باعث ایجاد زگیل در اندام تناسلی می شوند( تقریبا 40 نوع از 200 نوع ویروس HPV می توانند باعث ایجاد زگیل در ناحیه تناسلی شوند)

ویروس اچ پی وی به دو دسته کم خطر و پرخطر تقسیم می شود. نوع کم خطرِ ویروس اچ پی وی باعث ایجاد زگیل می شود و در نوع پرخطر، احتمال ابتلا به سرطان در دستگاه تناسلی افزایش می یابد.

ویروس HPV از کجا آمده؟

شاید این سوال در ذهن فرد باشد که این ویروس مزاحم و دردسر ساز اولین بار از کجا و در اثر چه چیزی به وجود آمد؟ اولین شواهد از این ویروس در انسان به سال 1950 میلادی بر می گردد که محققان متوجه شدند علت ایجاد زگیل های روی پوست (البته نه روی اندام تناسلی) منشا ویروسی دارد. تا قبل از آن تصور می شد زگیل های روی بدن یک مشکل پوستی ساده هستند. اما بعد متوجه شدند که افرادی که روی پوستشان زگیل می زنند حامل یک ویروس هستند.

تحولات عظیم در مورد این ویروس در دهه 1980 رخ داد. در سال 1983 ویروس شناس آلمانی هارالد تسور هاوزن ارتباطی بین ویروس پاپیلومای انسانی و سرطان دهانه رحم را کشف کرد و دو نوع ویروس 16 و 18 را مرتبط با ایجاد سرطان معرفی کرد.

انواع ویروس HPV

انواع HPV که باعث زگیل پوستی می شود (زگیل غیرتناسلی)

این نوع از ویروس بیشتر باعث ایجاد زگیل در دست، پا، انگشتان یا اطراف ناخن می شوند و خطرناک نیستند.

HPV1 ( ویروس اچ پی وی تایپ یک) زگیل های عمیق و دردناک در کف پا ایجاد می کنند. HPV2 (ویروس اچ پی وی تایپ 2) دست و انگشتان را درگیر می کنند و بسیار شایع هستند. اچ پی وی تایپ 4 و HPV تایپ 7 در تمام پوست بدن می توانند ایجادِ زگیل کنند اما معمولا کوچک هستند.

ویروس های اچ پی وی تایپ 10، 27 و 57 معمولا دست و صورت را درگیر می کنند و می توانند زگیل های مسطح یا برجسته ایجاد کنند.

انواع HPV که باعث زگیل تناسلی می شوند ( ناحیه ژنیتال و اطراف مقعد)

این ویروس ها معمولا از راه تماس جنسی یا تماس پوست با پوست ناحیه تناسلی (یا ناحیه مخاط دار) منتقل می شوند. دو تایپ HPV6 و HPV11 دو نوع کم خطر شایع در اندام های تناسلی هستند. HPV 42،HPV43، HPV 44 نیز جز موارد کم خطری هستند که منجر به زگیل تناسلی کم خطر در ناحیه تناسلی می شوند.

انواع HPV پرخطر مرتبط با سرطان ها

این گروه ممکن است علامتی نداشته باشند اما در دراز مدت( بین 7 تا 10 سال) می توانند منجر به سرطان دهانه رحم، مقعد، سرطان دستگاه تناسلی آقایان، واژن، دهان و گلو شوند. HPV16 و HPV18 بسیار پر خطر هستند و احتمال آلودگی با این ویروس در دهانه رحم، رحم، واژن، مقعد، آلت وجود دارد و در نوع 16 احتمال درگیری حلق هم هست.

تایپ های 31،33،45،52،58 نیز پر خطر هستند اما خطرشان از دو نوع بالایی کمترند و ناحیه تناسلی را درگیر می کنند. نوع های 35، 39،51، ،56، 59،68 نیز پر خطر هستند ولی از دو دسته قبلی خیلی کم خطر ترند.

راه های انتقال زگیل تناسلی(HPV)

در مورد انتقال این ویروس ها هم طبق طبقه بندی بالا پیش می رویم.

2 راه انتقال HPV پوستی( زگیل دست و پا و ناخن و صورت)

• تماس مستقیم با پوست آلوده ( مثل لمس زگیل دیگران با انگشتی که زخمی است یا برخورد با جایی از بدن که به تازگی موهایش با تیغ یا کرم موبر اصلاح شده و زخم شده است )
• خراش یا زخم روی پوست، جویدن پوست، اطرافِ ناخن و یا زخم کزدنِ پوستِ بدن، راه ورود ویروس را باز می کند.

نکته مهم: این ویروس ها معمولا غیر جنسی هستند و از طریق رابطه جنسی منتقل نمی شوند.

5 راه انتقال ویروس HPV از نوع کم خطر

• 1) رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی
• 2) تماس پوست به پوست ناحیه تناسلی حتی بدون دخول
• 3) تماس دست آلوده با ناحیه تناسلی ( مثلا لمس ناحیه تناسلی با دست دارای زگیل)
• 4) وسایل آلوده( لباس زیر مشترک، حوله، تیغ) این مورد بسیار نادر است اما ممکن است ویروس را منتقل کند.
• 5) از مادر به نوزاد حین زایمان طبیعی ( در موارد نادر)

4 روش انتقال ویروس HPV پرخطر

• رابطه جنسی با فرد مبتلا( واژینال، دهانی، مقعدی)
• رابطه جنسی بدون علامت( چون این تایپ ها ممکن است سالها هیچ علامتی نداشته باشند و فرد مبتلا هیچ زگیلی نداشته باشد.)
• بوسیدن عمیق یا رابطه دهانی با فرد آلوده( در این مورد ویروس می تواند ناحیه گلو حلق را درگیر کند)
• زایمان طبیعی از مادر آلوده و نوزاد ( نادر است اما در مواردی گزارش شده است.)

نکته مهم اول: کاندوم تا حد زیادی می تواند احتمال انتقال را کاهش دهد، اما چون پوست با پوست برخورد دارد باز هم احتمال انتقال وجود دارد.

نکته مهم دوم: برخی افراد ممکن است HPV پرخطر داشته باشند ولی هرگز به سرطان مبتلا نشوند. این موضوع به سیستم ایمنی بدن فرد و مدت زمان حضور ویروس در بدن دارد.

علائم زگیل تناسلی چیست؟

زگیل تناسلی به صورت زائده هایی گوشتی نرم در نواحی تناسلی و ایا اطراف آن ایجاد می شوند و می توانند هم سطح پوست یا برجسته باشند و یا در مواردی حالت گل کلمی پیدا کنند. مقاله ای که در زیر لینک آن را قرار داده ایم به طور کامل ویژگی های ظاهری از جمله رنگ، اندازه و سایر موارد زگیل تناسلی را برای شما تشریح می کند.

بخوانید : علائم زگیل تناسلی

راه های تشخیص زگیل تناسلی چیست؟

اولین مورد ظاهر شدن زوائد بر روی آلت یا اطراف آن است که با مشاهده آن به متخصص اورولوژی مراجعه نمایید. اما در مواردی هم هست که زائده ای ندارید اما به هر دلیلی من جمله داشتن رابطه جنسی محافظت نشده می خواهید از نظر وجود این ویروس در بدنتان مورد بررسی قرار گیرید. متخصص این موارد را انجام خواهد داد:

معاینه بالینی

متخصص اورولوژی ناحیه تناسلی ، مقعد، مجاری ادراری و اطراف این نواحی را با چشم و یا ابزار مورد بررسی قرار می دهد. گاهی اندازه زگیل ها آنقدر کوچک هستند که بدون ذره بین نمی توانیم آنها را ببینیم.

از طرفی چون برخی از این نواحی توسط خود فرد قابل رویت نیستند، حتما بهتر است پزشک آنها را معاینه کند. این را هم در نظر بگیرید که ممکن است زوائد چیز دیگری باشند نه الزاما زگیل. این را پزشک در معاینه بالینی تشخیص خواهد داد.

نمونه برداری از زائده ها و زگیل و یا پوست آلت

گاهی ظاهر زگیل با سایر زائده های پوستی بسیار به هم نزدیک و شبیه هستند و پزشک برای تشخیص دقیق نیازمند نمونه برداری ست. گاهی هم فرد مبتلا (در آقایان) هیچ علامتی ندارد اما می خواهد چکاپ شود. در چنین موردی پزشک با ابزاری مخصوص بخش محدودی از سطح پوست را برمی دارد و آن نمونه را بابت بررسی به آزمایشگاه می فرستد. در خانم ها نمونه برداری از ترشحات واژن با پاپ اسمیر کفایت می کند و می توان روی همان تست HPV را هم انجام داد. جواب آزمایش فرد را از نظر وجود ویروس مورد بررسی قرار می دهد و در صورت درخواست پزشک نوع و تایپ ویروس را هم برای مراحل بعدی درمان مشخص میکند.

از این پروسه نترسید، شاید اسمش کمی ترسناک باشد اما صرفا برداشتن مقدار محدودی از بافت پوست آلت یا ترشحات شما خواهد بود.

بخوانید : روغن درمان زگیل

درمان زگیل تناسلی

تا اینجا متوجه شدیم زگیل تناسلی چیست و چگونه به وجود می آید. حال به درمان آن می پردازیم.

زگیل ها گاهی به خودی خود و بدون درمان از بین می روند اما این امر می تواند ماه ها یا حتی سال ها طول بکشد. درمان زگیل تناسلی به محل و شدت ناحیه درگیر بستگی دارد.

داروهای موضعی

داروهایی مانند پودوفیلوتوکسین یا ایمیکیمود را می توانید به صورت موضعی روی زگیل بزنید اما برای درمان زگیل های غیرتناسلی از آنها استفاده می کنیم.

کرایوتراپی یا فریز

در این روش از نیتروژن مایع استفاده می شود و یا با پنبه ای که آغشته به نیتروژن است روی زگیل ها زده می شود و یا اینکه با روی آن اسپری می شود. در مقاله زیر می توانید روش کرایوتراپی را به صورت کامل مطالعه نمایید.

بخوانید : کرایوتراپی زگیل تناسلی

لیزر زگیل تناسلی یا جراحی کوچک در موارد مقاوم

لیزر هم روش دیگری برای از درمان زگیل تناسلی و زگیل غیرتناسلی است. در جراحی کوچک وقتی زگیل ها خیلی بزرگ باشند از ابزار الکتروکوتر استفاده می شود و زگیل از بدن جدا می شود.

الکتروکوتر همزمان با برداشتن زگیل ها ،مویرگهای سطح پوست را هم می بندد، بنابراین خونریزی نخواهیم داشت. این روش، روشی ایمن برای حذف زگیل درشت یا زگیل مقاوم به درمان هستند.

در مقاله زیر می توانید روش الکتروکوتر برای درمان زگیل را به صورت کامل مطالعه نمایید.

بخوانید : الکتروکوتر زگیل تناسلی

تقویت سیستم ایمنی

سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، ورزش، دوری از مصرف دخانیات و الکل همگی عوامل تاثیر گذار در افزایش تقویت سیستم ایمنی هستند. وقتی سیستم ایمنی قوی باشد می تواند با ویروس مقابله کند و آن را از بدن خارج نماید.

معمولا پزشکان داروهای تقویت کننده سیستم ایمنی را برای درمان تجویز می کنند اما هرگز سرخود دارویی را مصرف نکنید چرا که در بیماری های خود ایمنی و یا ام اس یا موارد مشابه مصرف این داروها می تواند اوضاع را به هم بریزد.

یکی از مواردی که سیستم ایمنی را شدیدا ضعیف م یکند، اضطراب است. کنترل اضطراب باعث افزایش قدرت سیستم ایمنی شما خواهد شد.

راه های پیشگیری از زگیل تناسلی

برای جلوگیری از ابتلا به زگیل تناسلی توصیه های زیر موثر است.

• تزریق واکسن گارداسیل (به ویژه در نوجوانان و جوانان پیش از شروع فعالیت جنسی)

در لینک زیر می توانید در مورد واکسن گارداسیل اطلاعات کاملی به دست آورید:

واکسن گارداسیل

• استفاده صحیح از کاندوم در روابط جنسی
• اجتناب از شرکای جنسی متعدد
• چکاپ منظم و معاینه توسط پزشک متخصص

جمع بندی

زگیل تناسلی یکی از شایع ترین بیماری های مقاربتی است که بیشتر افراد فعال از نظر جنسی ممکن است در طول زندگی به آن مبتلا شوند. با اگاهی، پیشگیری غربالگری منظم و در صورت نیاز درمان به موقع می توان این بیماری را به خوبی مدیریت کرد. اگر هرگونه طائده یا علامت مشکوکی در ناحیه تناسلی مشاهده کردی حتما با ما تماس بگیرید.

سوالات متداول در مورد زگیل تناسلی

زگیل تناسلی چیست و عامل ایجاد آن کدام ویروس است؟

زگیل تناسلی با نام علمی Genital Wart، ضایعه‌های پوستی است که توسط ویروس پاپیلومای انسانی یا اچ پی وی (HPV) ایجاد می‌شود. این زگیل‌ها اغلب در اطراف دستگاه تناسلی آقایان، اطراف یا درون واژن خانم‌ها و اطراف یا درون مقعد مشاهده می‌شوند.

علائم ظاهری زگیل تناسلی چیست؟

این زگیل‌ها معمولاً بدون درد، سوزش و خارش هستند. آن‌ها می‌توانند برجسته‌تر از پوست، هم‌رنگ یا تیره‌تر از آن باشند و معمولاً به صورت چند زگیل در کنار یکدیگر رشد می‌کنند. در مواردی نیز ممکن است حالت گل‌کلمی پیدا کنند.

آیا استفاده از کاندوم به طور کامل از انتقال زگیل تناسلی جلوگیری می‌کند؟

کاندوم تا حد زیادی می‌تواند احتمال انتقال را کاهش دهد، اما چون در رابطه جنسی پوست با پوست برخورد دارد، باز هم احتمال انتقال وجود دارد.

آیا زگیل تناسلی از طریق اصلاح موهای زائد منتقل می‌شود؟

بله. ویروس اچ پی وی برای انتقال نیاز به مخاط یا زخم دارد. از آنجا که دستگاه تناسلی آقایان (به جز مجرا) مخاط ندارد، ایجاد زخم‌های کوچک حین اصلاح موهای زائد می‌تواند راه ورود ویروس را به پوست باز کند.

روش‌های درمان قطعی زگیل تناسلی چیست؟

تنها راه درمان، از بین بردن زگیل‌ها با روش‌هایی مانند کرایوتراپی (فریز)، لیزر، پلاسماجت یا الکتروکوتر (برای زگیل‌های بزرگ) است. همچنین تقویت سیستم ایمنی، جلوگیری از عود مجدد و عدم دستکاری زگیل‌ها بخشی از پروسه درمان است.

آیا تمام انواع ویروس HPV خطرناک و سرطان‌زا هستند؟

خیر. ویروس HPV حدود ۲۰۰ تایپ دارد. نوع کم‌خطر آن (مانند تایپ‌های ۶ و ۱۱) فقط باعث ایجاد زگیل می‌شود، اما نوع پرخطر آن (مانند ۱۶ و ۱۸) می‌تواند در طولانی‌مدت منجر به سرطان دهانه رحم، مقعد و نواحی دیگر شود.