تاثیر قهوه برای کلیه چیست ؟ (فواید و مضرات+توضیحات کامل)

تاثیر قهوه برای کلیه همیشه یکی از چالش‌برانگیزترین سوالات بین بیماران و پزشکان بوده است. برخلاف باورهای قدیمی که کافئین را دشمن کلیه می‌دانستند، تحقیقات جدید ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که مصرف متعادل قهوه نه‌تنها باعث خرابی کلیه نمی‌شود، بلکه در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن می‌تواند به افزایش طول عمر کمک کند. با این حال، داستان برای کسانی که کلیه سنگ‌ساز یا کیستیک دارند کمی متفاوت است. در این مقاله به بررسی دقیق و علمی رابطه قهوه با انواع بیماری‌های کلیوی، میزان مجاز مصرف و هشدارهای مهم پزشکی می‌پردازیم.

بخوانید : جلوگیری از نارسایی کلیه

مضرات قهوه برای کلیه

اگرچه در بخش‌های بعدی درباره فواید قهوه و تاثیر آن بر طول عمر بیماران کلیوی صحبت میکنیم، اما نباید نیمه خالی لیوان را نادیده گرفت. قهوه برای همه افراد یکسان عمل نمی‌کند و در شرایط خاص پزشکی، می‌تواند فشار مضاعفی بر کلیه‌ها وارد کند. شناخت این موارد منفی به شما کمک می‌کند تا با دید بازتری این نوشیدنی را مصرف کنید و ناخواسته به کلیه‌های خود آسیب نزنید. در واقع مضرات قهوه بیشتر متوجه کسانی است که بیماری‌های زمینه‌ای خاص دارند یا در مصرف افزودنی‌ها زیاده‌روی می‌کنند.

در ادامه هر یک از این موارد را با جزئیات بررسی می‌کنیم:

۱. خطر سنگ کلیه (اگزالات کلسیم)

قهوه به طور طبیعی حاوی ماده‌ای به نام اگزالات است. برای افرادی که کلیه‌های سالمی دارند، این مقدار معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند و دفع می‌شود. اما در بدن افرادی که مستعد تشکیل سنگ کلیه هستند، اگزالات به کلسیم می‌چسبد و کریستال‌های سنگ را تشکیل می‌دهد.

• نکات مهم برای پیشگیری:
  • اگر سابقه سنگ کلیه دارید، قهوه را همراه با مقدار کمی شیر مصرف کنید (کلسیم شیر به اگزالات می‌چسبد و قبل از رسیدن به کلیه دفع می‌شود).
  • نوشیدن آب فراوان بعد از قهوه برای رقیق کردن ادرار ضروری است.
  • قهوه‌های فوری معمولاً اگزالات بیشتری نسبت به قهوه‌های دمی دارند.

۲. تاثیر منفی بر کلیه پلی‌کیستیک (PKD)

یکی از جدی‌ترین هشدارهای مصرف قهوه مربوط به بیماری ژنتیکی کلیه پلی‌کیستیک است. تحقیقات نشان داده‌اند که کافئین موجود در قهوه می‌تواند باعث افزایش سطح ماده‌ای به نام AMP حلقوی در سلول‌های کلیه شود. این ماده باعث می‌شود کیست‌ها سریع‌تر رشد کرده و پر از مایع شوند که در نهایت عملکرد کلیه را مختل می‌کند.

• توصیه‌های پزشکی:
  • پزشکان معمولاً به این بیماران توصیه می‌کنند مصرف کافئین را قطع کنند.
  • جایگزین کردن قهوه معمولی با قهوه بدون کافئین (Decaf) گزینه امن‌تری است.
  • چای سبز و دمنوش‌های گیاهی جایگزین‌های مناسبی هستند.

۳. افزایش فشار خون و فشار به گلومرول‌ها

کلیه‌ها از هزاران رگ خونی بسیار ظریف تشکیل شده‌اند که خون را تصفیه می‌کنند. فشار خون بالا دشمن شماره یک این رگ‌هاست. کافئین می‌تواند به صورت موقت اما سریع فشار خون را بالا ببرد. اگر کسی فشار خون کنترل نشده داشته باشد، نوشیدن مداوم قهوه غلیظ می‌تواند این فشار را تشدید کرده و به مرور زمان به بافت تصفیه‌کننده کلیه آسیب بزند.

• چه کسانی باید مراقب باشند؟
  • افرادی که فشار خون بالای ۱۴ دارند.
  • کسانی که داروهای فشار خون مصرف می‌کنند (تداخل اثر).
  • افرادی که دچار استرس و اضطراب شدید هستند.

۴. مشکل افزودنی‌های غیرمجاز

بسیاری از مضراتی که به نام “قهوه” نوشته می‌شود، در واقع تقصیر خود قهوه نیست، بلکه مربوط به چیزهایی است که به آن اضافه می‌کنیم. پودرهای خامه گیاهی، کافی‌میت‌ها و شربت‌های طعم‌دار سرشار از فسفر و پتاسیم مصنوعی هستند. کلیه‌هایی که دچار نارسایی هستند نمی‌توانند این مواد را دفع کنند و تجمع آن‌ها در خون باعث خارش شدید پوست، ضعف استخوانی و مشکلات قلبی می‌شود.

• لیست افزودنی‌های خطرناک برای کلیه:
  • کریمرهای غیرلبنی
  • شکر سفید و قهوه‌ای به مقدار زیاد
  • شربت‌های کارامل و وانیل صنعتی
  • پودرهای آماده کاپوچینو و نسکافه ۳ در ۱

بخوانید : کلیه نعل اسبی

قهوه و کیست کلیه (هشدار جدی)

اگر مبتلا به بیماری کلیه پلی‌کیستیک (PKD) هستید، ماجرا کاملاً متفاوت است. تحقیقات نشان داده‌اند که کافئین می‌تواند باعث رشد سریع‌تر کیست‌های کلیوی شود. در این شرایط خاص، پزشکان معمولاً پیشنهاد می‌کنند که سراغ قهوه‌های بدون کافئین بروید یا مصرف چای و قهوه را به حداقل برسانید. فشار خون بالا که گاهی با مصرف زیاد کافئین همراه است، می‌تواند به عروق ظریف کلیه‌های کیست‌ساز آسیب بیشتری بزند.

آیا قهوه باعث سنگ کلیه می‌شود؟ (یک باور غلط)

خیلی‌ها فکر می‌کنند چون قهوه ادرارآور است و آب بدن را می‌کشد، باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شود. اما تحقیقات جدید داستان دیگری را روایت می‌کنند. قهوه به دلیل افزایش حجم ادرار، در واقع می‌تواند به شستشوی کلیه‌ها و جلوگیری از رسوب املاح کمک کند. با این حال، یک اما ی بزرگ وجود دارد: اگزالات. قهوه حاوی ماده‌ای به نام اگزالات است. اگر شما از آن دسته افرادی هستید که کلیه‌هایتان سنگ‌های اگزالات کلسیم می‌سازد (که شایع‌ترین نوع سنگ است)، باید کمی احتیاط کنید. برای این افراد، قطع کردن قهوه راه حل نیست، بلکه نوشیدن یک لیوان آب اضافی همراه با قهوه و مصرف کمی شیر با آن (برای اتصال کلسیم به اگزالات در معده و دفع آن) توصیه می‌شود.

تاثیر قهوه بر نارسایی کلیه و افزایش طول عمر

کافئین موجود در قهوه به بهبود عملکرد عروق و بیماری کلیه کمک می کند. شاید اندکی کافئین دقیقاً همان چیزی باشد که پزشک برای بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه توصیه می کند. در نتیجه قهوه می تواند از خوراکی هایی باشد که می تواند زندگی افراد مبتلا به بیماری کلیه را طولانی کند. بر اساس یک مطالعه جدید در یک مرکز پیوند دیالیز نفرولوژی انجام شد. نتجه نشان داد که مصرف بیشتر کافئین می تواند خطر مرگ در بیماران کلیوی را کاهش دهد. محققان بر این باورند که کافئین بر عروق بدن اثرات مثبت دارد. کافئین بعنوان ماده ای برای بهبود عملکرد رگ ها شناخته شده است.

نتایج جدیدترین تحقیقات درباره مصرف قهوه و بیماری‌های کلیوی

این تیم به سرپرستی یک پزشک از پرتغال فعالیت کرد. این گروه به عنوان بخشی از مطالعات ملی سلامت و تغذیه اطلاعات 4،863 آمریکایی مبتلا به نارسایی مزمن کلیه را بین سال های 1999 تا 2010  مورد بررسی قرار دادند. حتی بعد از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، رژیم غذایی و سایر بیماری ها میزان مرگ همچنان در این بیماران کاهش یافته بود.

سایت kidney (بنیاد ملی کلیه آمریکا) نیز در این مورد نوشته است:

Our findings show that going from, for example, one cup a day to 1.5 cups per day, reduces the risk of kidney stones by 40 percent.

ترجمه متن بالا:

یافته‌های ما نشان می‌دهد که افزایش مصرف قهوه، برای مثال از یک فنجان به ۱.۵ فنجان در روز، خطر ابتلا به سنگ کلیه را تا ۴۰ درصد کاهش می‌دهد.

دسته‌بندی بیماران و نتایج

بیماران در چهار گروه قرار داده شده بودند: گروه اول مقدار کافئین مورد نیاز را از طریق یک فنجان چای یخی به دست آوردند. گروه دوم با نوشیدن یک فنجان قهوه، گروه سوم یک یا دو فنجان قهوه در روز و گروه چهارم روزانه 1،378 میلی گرم قهوه مصرف کردند (برابر با نوشیدن چند فنجان قهوه در روز). خطر مرگ در افراد گروه دوم 12 درصد و در افراد گروه سوم 22 درصد کاهش یافت. خطر مرگ در افرادی که روزانه بیشترین کافئین را نوشیده بودند 24 درصد کاهش یافت. كسانی كه بیشترین كافئین را مصرف كردند احتمالاً افراد سفید پوست با سطح تحصیلات و درآمد عالی بودند. همچنین احتمال ابتلا به سكته مغزی در گذشته، نوشیدن الكل و استعمال سیگار در حال حاضر و یا در گذشته در مقایسه با كسانی كه كافئین كمتری می نوشند در این افراد بیشتر است.

نکات مهم پژوهش

دکتر میگوئل بیگوت ویرا، یکی از نویسندگان اصلی این مطالعه و یک پزشک مستقر در پرتغال می گوید: توصیه به نوشیدن کافئین بیشتر می تواند خطر مرگ بیماران مبتلا به نارسایی کلیه را کاهش دهد. وی خاطرنشان کرد: این مطالعه بر اساس مشاهدات است. بنابراین این موضوع که نوشیدن کافئین بیشتر به طور قطع خطر مرگ در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه را کاهش می دهد نشان داده نشده است. طبق گفته او نتایج باید با استفاده از یک کارآزمایی بالینی تصادفی تأیید شوند. این مطالعه جدید اولین بار نیست که اثرات کافئین بر بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه را مورد بررسی قرار می دهد. یکی دیگر از مطالب در اوایل سال جاری در ژورنال پزشکی آمریکا نشان داد که ابتلا به این بیماری در افرادی که روزانه قهوه می نوشند کمتر است.

نظر متخصصان تغذیه درباره قهوه برای بیماران کلیوی

جسیانا ساویل، متخصص رژیم و تغذیه کلیه مقاله ای برای بنیاد ملی کلیه در این زمینه منتشر کرد. وی هشدار داد که نوشیدن بیش از حد قهوه با خطرات دیگری همراه است. اما گفت که این نوشیدنی برای بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه مفید است. تامی لاکاتوس شیمز و لیسی لاکاتوس، متخصصان رژیم و تغذیه از نیویورک با این نظر موافق هستند. آن ها می گویند: بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه همیشه با فهمیدن اینکه با وجود این بیماری مجبور به حذف قهوه از رژیم غذایی خود نیستند هیجان زده می شوند. بر اساس مطالعات اخیر مصرف قهوه اثراتی مثبت دارد. اما تمام افراد باید به میزان مصرف این نوشیدنی توجه داشته باشند. آن ها همچنین افزودند:  برای بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه نکاتی وجود دارد که باید هنگام نوشیدن قهوه از آن ها آگاه باشند. این افراد باید بدانند درباره اکثر موارد بیشتر مصرف کردن به معنای بهتر بودن نیست.

بخوانید : بیماری کلیه پلی کیستیک

میزان مجاز مصرف قهوه و مدیریت پتاسیم در بیماران

بیماران تحت رژیم محدود مایعات نمی توانند از مقدار قهوه ای که مصرف می کنند غافل شوند. چراکه قهوه نیز یک مایع است و باید متناسب با میزان مایعات مصرفی روزانه تنظیم شود. لازم است که پتاسیم در سطح پایین باقی بماند. اکثر افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیه متوسط ​​یا شدید یا آسیب حاد کلیوی باید روزانه کمتر از 2000 میلی گرم مواد معدنی مصرف کنند. در صورت نوشیدن روزانه بیش از یک فنجان قهوه که هر فنجان حاوی حدود 116 میلی گرم مواد معدنی است بیش از آنچه لازم است مصرف کرده اید. آن ها همچنین خاطرنشان كردند: هدف این است که روزانه برای باقی ماندن در محدوده امن کمتر از سه فنجان قهوه بنوشید. خوشبختانه از آنجا كه سدیم، پروتئین، فسفر، كالری و كربوهیدرات قهوه سیاه كم است لازم نیست درباره نوشیدن این نوع قهوه نگران باشید.

بخوانید : جلوگیری از سنگ کلیه

افزودنی‌های مضر قهوه برای کلیه (شیر، خامه و شکر)

کافئین فواید زیادی دارد. اما می تواند باعث افزایش ناگهانی فشار خون شود. این برای هیچ کس و به ویژه افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیه مناسب نیست. لاکاتوس و شیمز می گویند: “این مواد افزودنی اغلب برای افرادی که به بیماری کلیوی مبتلا هستند بیشتر از قهوه سیاه مشکل ایجاد کرده و سطح فسفر و پتاسیم را افزایش می دهند. خامه ها حاوی فسفات های شیمیایی هستند که به راحتی جذب می شوند. بنابراین در صورت ابتلا به بیماری کلیوی باید مصرف آن ها محدود شود.” آنها خاطرنشان كردند كه بيماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه بايد مراقب نوشيدني هاي قهوه مخلوط شامل شربت اضافه شده، خامه زده شده و شير باشند.

تفاوت قهوه فوری و قهوه دمی برای کلیه

نوع قهوه‌ای که انتخاب می‌کنید هم مهم است. قهوه‌های فوری معمولاً اگزالات بیشتری نسبت به قهوه‌های دمی و فیلتری دارند. وقتی قهوه را با فیلتر کاغذی دم می‌کنید، بخش زیادی از چربی‌های قهوه (کافستول) که کلسترول را بالا می‌برند، پشت فیلتر می‌مانند. از آنجایی که سلامت قلب و کلیه به هم متصل است، قهوه فیلتری یا دمی برای بیماران کلیوی انتخاب سالم‌تری نسبت به قهوه‌های فوری ۳ در ۱ است که پر از شکر و افزودنی‌های فسفردار هستند.

بخوانید : زندگی با یک کلیه

نتیجه نهایی – قهوه و بیماری کلیه

بر اساس یک مطالعه جدید در پیوند دیالیز نفرولوژی مصرف بیشتر کافئین می تواند خطر مرگ را در بیماران کلیوی کاهش دهد.

خطر مرگ در شرکت کنندگان این مطالعه که بیشترین کافئین را نوشیدند 24 درصد کاهش یافت.

دکتر میگوئل بیگوت ویرا، یکی از نویسندگان اصلی این مطالعه و پزشک مستقر در پرتغال خاطرنشان کرد که این مطالعه بر اساس مشاهدات است . در نتیجه این موضوع که نوشیدن کافئین بیشتر به طور قطع خطر مرگ در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه را کاهش می دهد نشان داده نشده است.

برای برطرف کردن نگرانی هایتان در مورد علائم اختلالات کلیه بهتر است با مراجعه به یک متخصص اورولوژیست، علت علائم تان را مشخص کنید و توصیه های لازم در مورد برنامه غذایی و سبک زندگی را دریافت کنید.

سوالات متداول در مورد قهوه برای کلیه

آیا قهوه باعث بالا رفتن کراتینین خون می‌شود؟

خیر، قهوه به طور مستقیم کراتینین را بالا نمی‌برد. اما اگر زیاده‌روی کنید و بدنتان کم‌آب شود، ممکن است در آزمایش خون عدد کراتینین به صورت کاذب کمی بالاتر نشان داده شود. نوشیدن آب کافی این مشکل را حل می‌کند.

من سنگ کلیه دارم، باید قهوه را ترک کنم؟

لزوماً خیر. جدیدترین تحقیقات نشان می‌دهد کافئین ممکن است حتی خطر سنگ کلیه را کم کند. اما اگر نوع سنگ شما اگزالاتی است، بهتر است قهوه را همراه با کمی شیر مصرف کنید و آب زیاد بنوشید.

آیا قهوه بدون کافئین برای کلیه بهتر است؟

برای کسانی که فشار خون بالا یا کیست کلیه (PKD) دارند، بله. قهوه بدون کافئین فشار را بالا نمی‌برد و کیست‌ها را تحریک نمی‌کند، اما همچنان آنتی‌اکسیدان‌های مفید قهوه را دارد.

بهترین زمان خوردن قهوه برای بیماران کلیوی کی است؟

بهتر است قهوه را در نیمه اول روز (صبح تا ظهر) میل کنید. مصرف قهوه در عصر می‌تواند خواب را به هم بزند و خواب بی‌کیفیت، فشار خون را بالا برده و به کلیه‌ها فشار می‌آورد.