دلیل درد کلیه راست چیست؟ علائم و درمان

کلیه ها در پشت ناحیه فوقانی شکم و درست زیر قفسه سینه شما قرار دارند. در هر دو طرف ستون فقرات یک کلیه وجود دارد. کلیه راست به دلیل اندازه و موقعیت کبد کمی پایین تر از کلیه چپ قرار می گیرد. به همین خاطر دلیل درد کلیه راست می تواند مشکل کلیه یا مشکلی در دیگر قسمتهای بدن باشد.

بیشتر عارضه هایی که باعث ایجاد درد کلیه (و بخش های مربوط به کلیه) می شوند تنها بر روی یکی از کلیه ها تاثیر می گذارند.

درد در ناحیه کلیه راست می تواند نشان دهنده مشکل کلیه یا به دلیل مشکلی در دیگر اعضا، ماهیچه ها یا بافت های بدن ایجاد شود.

دلایل متداول درد کلیه راست:

• عفونت ادراری (UTI)
• سنگ های کلیه

دلایل غیر متداول درد کلیه راست:

• ترومای کلیه
• بیماری کلیوی پلی کیستیک (PKD)
• ترومبوز ورید کلیوی
  (RVT)
• سرطان کلیه

به خواندن ادامه دهید تا در مورد علل احتمالی دردهای کلیوی و نحوه تشخیص و معالجه این مشکلات یاد بگیرید.

بخوانید : آسیب کلیه

علت درد کلیه راست چیست؟

درد در ناحیه کلیه راست می‌تواند ناشی از طیف وسیعی از بیماری‌ها و اختلالات باشد. تشخیص دقیق علت این درد نیازمند بررسی علائم همراه و سوابق پزشکی است. در ادامه به تشریح کامل این علل می‌پردازیم.

سایت healthline نیز در مورد درد کلیه راست مینویسد:

Pain in the area of your right kidney could indicate a kidney problem or be related to a problem with nearby organs, muscles, or other body tissue.

ترجمه متن بالا:

درد در ناحیه کلیه راست شما می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل کلیوی باشد یا به مشکلی در اندام‌ها، عضلات یا سایر بافت‌های بدن مرتبط باشد.

1. عفونت ادراری (UTI)

عفونت ادراری یکی از دلایل شایع و شناخته‌شده برای ایجاد درد در ناحیه کلیه محسوب می‌شود. این بیماری عفونی به طور معمول بر اثر فعالیت باکتری‌ها ایجاد می‌شود، اما در موارد خاص ممکن است عوامل دیگری مانند قارچ‌ها یا ویروس‌ها نیز مسئول بروز آن باشند. اگرچه عفونت‌های ادراری اغلب دستگاه ادراری تحتانی یعنی مثانه و مجرای ادرار را درگیر می‌کنند، اما این قابلیت را دارند که پیشروی کرده و دستگاه ادراری فوقانی، شامل حالب‌ها و بافت اصلی کلیه را نیز تحت تاثیر قرار دهند که در این صورت علائم شدیدتری ایجاد می‌کنند.

علائم و نشانه‌ها:

در صورتی که عفونت گسترش یافته و کلیه‌ها را مبتلا کند، علائم زیر در بیمار ظاهر می‌شود:

• تب شدید و ناگهانی
• درد مشخص در ناحیه پهلو و قسمت بالای کمر
• احساس سرما و لرزش بدن
• تکرر ادرار غیرعادی
• احساس نیاز مداوم و فوری به ادرار کردن
• وجود خون قابل مشاهده یا چرک در ادرار
• حالت تهوع و استفراغ

بخوانید : درد کلیه صبح

2. سنگ کلیه

سنگ‌های کلیه در واقع توده‌های سخت و جامدی هستند که از رسوب کریستال‌های نمکی و مواد معدنی تشکیل می‌شوند. علت اصلی شکل‌گیری این سنگ‌ها معمولاً غلیظ شدن بیش از حد ادرار است که به املاح اجازه می‌دهد به هم چسبیده و سفت شوند. حرکت این سنگ‌ها در مجاری ادراری می‌تواند دردهای بسیار شدیدی ایجاد کند و بسته به اندازه و محل قرارگیری سنگ، روش‌های درمانی متفاوتی برای آن در نظر گرفته می‌شود.

علائم سنگ کلیه:

• درد شدید و موج‌دار در پهلو و کمر
• نیاز مداوم و مکرر به دفع ادرار
• احساس سوزش و درد هنگام ادرار کردن
• خروج ادرار به مقدار کم (الیگوری)
• تغییر رنگ ادرار به صورتی، قرمز یا قهوه ای (ادرار خونین یا تیره)
• حالت تهوع و استفراغ ناشی از شدت درد

3. ترومای کلیه

ترومای کلیه به هرگونه آسیب فیزیکی خارجی اطلاق می‌شود که مستقیماً به کلیه وارد شده باشد. این آسیب‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: ترومای غیر نافذ که ناشی از ضربه‌های کند (مانند تصادف یا زمین خوردن) است و پوست را پاره نمی‌کند، و ترومای نافذ که در اثر ورود اجسام خارجی (مانند چاقو یا گلوله) به بدن ایجاد می‌شود. شدت این آسیب‌ها در یک مقیاس پزشکی از 1 تا 5 درجه‌بندی می‌شود؛ به طوری که درجه 1 نشان‌دهنده آسیب‌های جزئی و سطحی است و درجه 5 بیانگر آسیب حیاتی است که در آن کلیه متلاشی شده و خونرسانی به آن کاملاً قطع گردیده است.

علائم ترومای کلیه:

• هماچوری (وجود خون در ادرار)
• کبودی و خون‌مردگی در ناحیه کلیه و پهلو (در ترومای غیر نافذ)
• وجود زخم باز در ناحیه (در ترومای نافذ)

4. بیماری کلیوی پلی کیستیک (PKD)

بیماری کلیوی پلی کیستیک یا PKD، یک اختلال ژنتیکی جدی است که مشخصه اصلی آن رشد خوشه‌هایی از کیست‌های پر از مایع در داخل کلیه‌هاست. این کیست‌ها با گذشت زمان بزرگتر شده و جایگزین بافت سالم کلیه می‌شوند. PKD ماهیتی مزمن دارد و به تدریج باعث کاهش عملکرد تصفیه‌کنندگی کلیه‌ها می‌شود که در نهایت می‌تواند منجر به نارسایی کامل کلیه (ESRD) گردد.

علائم و نشانه‌ها:

• درد مزمن در ناحیه پهلو و کمر
• هماچوری (دیده شدن خون در ادرار)
• افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه
• بروز ناهنجاری‌هایی در دریچه قلب
• فشار خون بالا (هایپرتنشن)

5. ترومبوز ورید کلیوی (RVT)

وظیفه تخلیه خون بدون اکسیژن از کلیه‌ها به سمت قلب بر عهده دو رگ اصلی به نام وریدهای کلیوی است. زمانی که در یکی از این وریدها یا هر دو آن‌ها لخته خون تشکیل شود، وضعیتی به نام ترومبوز ورید کلیوی (RVT) رخ می‌دهد. این بیماری نسبتاً نادر است و طبق مطالعات انجام شده، معمولاً به عنوان نشانه‌ای از یک بیماری زمینه‌ای دیگر بروز می‌کند. شایع‌ترین علت زمینه‌ای آن، سندرم نفروتیک است که نوعی اختلال کلیوی همراه با دفع شدید پروتئین می‌باشد.

علائم:

• درد در ناحیه پایین کمر
• هماچوری (خون در ادرار)
• کاهش محسوس حجم ادرار تولیدی

بخوانید : درد پهلو

6. سرطان کلیه

سرطان کلیه یکی از بیماری‌هایی است که متاسفانه در مراحل اولیه رشد تومور، معمولاً هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند و به صورت خاموش پیشرفت می‌کند. علائم بالینی اغلب زمانی ظاهر می‌شوند که بیماری به مراحل نهایی رسیده باشد. رویکرد درمانی اصلی برای اکثر سرطان‌های کلیه، انجام عمل جراحی است که بسته به وضعیت تومور می‌تواند به صورت برداشتن کامل کلیه یا فقط بخش درگیر انجام شود.

علائم (در مراحل پیشرفته):

• درد مداوم و پایدار در پهلو و کمر
• هماچوری (وجود خون در ادرار)
• احساس خستگی مفرط
• از دست دادن اشتها و کاهش وزن بی‌دلیل
• تب‌های متناوب و بدون علت عفونی

7. سایر علل احتمالی درد کلیه راست (موارد تکمیلی)

علاوه بر بیماری‌های مستقیم کلیوی که در بالا ذکر شد، برخی اختلالات در اندام‌های مجاور یا بافت‌های نگهدارنده نیز می‌توانند دردی ایجاد کنند که بیمار آن را در ناحیه کلیه راست حس می‌کند. تشخیص تفاوت بین این دردها و درد واقعی کلیه بسیار مهم است.

موارد شایع:

• دردهای عضلانی و اسکلتی: گرفتگی عضلات کمر یا آسیب به مهره‌ها.
• مشکلات کیسه صفرا: سنگ کیسه صفرا یا التهاب آن که درد را به پهلوی راست ارجاع می‌دهد.
• آپاندیسیت: التهاب آپاندیس که گاهی درد آن به سمت بالا منتشر می‌شود.
• فتق (Hernia): بیرون‌زدگی بافت‌ها در ناحیه کشاله ران.

جدول مقایسه علل غیر کلیوی:

بخوانید : درمان عفونت کلیه

درمان خانگی درد کلیه راست

در کنار درمان‌های پزشکی، برخی راهکارهای خانگی می‌توانند به تسکین موقت درد یا پیشگیری از تشدید آن کمک کنند. توجه داشته باشید که این روش‌ها جایگزین درمان اصلی نیستند:

• مصرف آب فراوان: نوشیدن آب کافی (حدود ۲ تا ۳ لیتر در روز) به دفع باکتری‌ها از مجاری ادراری و حرکت آسان‌تر سنگ‌های کوچک کمک می‌کند. هیدراته نگه داشتن بدن یکی از اصلی‌ترین روش‌های جلوگیری از رسوب املاح است.
• استفاده از کمپرس گرم: گرم کردن ناحیه دردناک می‌تواند به شل شدن عضلات اطراف کلیه و کاهش اسپاسم کمک کند. یک کیسه آب گرم یا پد حرارتی را روی پهلو یا پشت خود قرار دهید تا جریان خون در آن ناحیه افزایش یابد و درد کمتر شود.
• اصلاح رژیم غذایی: کاهش مصرف نمک و پروتئین حیوانی می‌تواند بار روی کلیه‌ها را کم کند. همچنین پرهیز از غذاهای محرک مانند قهوه و الکل در زمان درد توصیه می‌شود.
• استراحت کافی: در زمان بروز درد، فعالیت‌های سنگین می‌تواند فشار روی کلیه و عضلات اطراف آن را بیشتر کند. استراحت به بدن اجازه می‌دهد انرژی خود را صرف ترمیم بافت‌ها کند.

بخوانید : سنگ کلیه کودکان

چه زمانی برای درد کلیه راست به پزشک مراجعه کنید؟

در صورت احساس درد مداوم در قسمت میانی تا بالای کمر و پهلوها به پزشک مراجعه کنید. این احتمالا یک مشکل کلیوی است که اگر به آن توجه نشود می تواند به کلیه ها به طور کلی آسیب برساند.

برخی شرایط مانند عفونت کلیه می تواند منجر به عوارض مرگبار شود.

بخوانید : جلوگیری از سنگ کلیه

نتیجه نهایی دلیل درد کلیه

درد کلیه راست علامتی است که نباید نادیده گرفته شود. اگرچه در بسیاری از موارد این درد ناشی از سنگ کلیه یا عفونت‌های ادراری است که با درمان‌های دارویی و خانگی قابل کنترل هستند، اما گاهی می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات جدی‌تر مانند لخته شدن خون یا بیماری‌های بافتی دیگر باشد. همچنین مهم است که دردهای ناشی از مشکلات عضلانی یا سایر اندام‌های حفره شکمی (مانند کیسه صفرا) را از درد واقعی کلیه تفکیک کنید. تشخیص دقیق توسط پزشک متخصص اورولوژی و انجام آزمایش‌های لازم، بهترین راه برای اطمینان از سلامت کلیه‌ها و انتخاب روش درمان مناسب است.

بیشتر بخوانید: نارسایی کلیه چیست؟

در صورتی که در ناحیه کلیه درد مداوم دارید، درد به شدت افزایش می یابد یا در فعالیت های روزانه شما اختلال ایجاد می کند برای تشخیص و روش های درمانی به پزشک مراجعه کنید.

سوالات متداول

آیا کم‌آبی بدن می‌تواند باعث درد کلیه راست شود؟

بله، کم‌آبی باعث غلیظ شدن ادرار و رسوب املاح می‌شود که می‌تواند زمینه ساز تشکیل سنگ و ایجاد درد مبهم در کلیه‌ها شود.

تفاوت درد کلیه با کمردرد معمولی چیست؟

درد کلیه معمولا عمیق‌تر، یکنواخت و در زیر دنده‌ها احساس می‌شود و با تغییر وضعیت بدن تغییر نمی‌کند، اما کمردرد معمولا با حرکت بدتر می‌شود و با لمس ناحیه، دردناک است.

چه زمانی برای درد کلیه راست باید فورا به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر درد ناگهانی و شدید شد، یا با علائمی مانند تب، لرز، تهوع، استفراغ و وجود خون در ادرار همراه بود، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.