دلیل بی اختیاری ادرار چیست؟ [انواع ، درمان + توضیحات کامل]

آنچه باید درباره بی اختیاری ادرار بدانید بی اختیاری ادرار نشت غیر ارادی ادرار بوده و بدین معناست که فرد زمانی که نمی خواهد ادرار می کند. در این شرایط کنترل اسفنکتر ادراری بطور کامل از بین رفته و یا کاهش می یابد. بی اختیاری ادرار یک مشکل شایع است که بسیاری از افراد به آن مبتلا می شوند. بر اساس آمار انجمن ارولوژیک آمریکا یک چهارم تا یک سوم زنان و مردان ایالات متحده بی اختیاری ادرار را تجربه می کنند. بی اختیاری ادرار در زنان بیشتر از مردان است. تصور می شود حدود 30 درصد زنان در سن 30 تا 60 سالگی از این بیماری رنج می برند در حالی که این مشکل در 1.5 تا 5 درصد مردان رخ می دهد.

بخوانید : تنگی مجرای ادراری

بی اختیاری ادرار چیست؟

بی اختیاری ادرار شرایطی است که فرد نمی تواند از خروج ادرار جلوگیری کند. این مشکل می تواند در اثر عوامل استرس زا مانند سرفه و یا در دوران بارداری و بعد از آن اتفاق بیفتد و در مواردی مانند چاقی نیز شایع تر است. احتمال وقوع نشت بی اختیاری ادرار با افزایش سن افزایش می یابد. تمرینات مثانه و کنترل لگن یا کف لگن یا همان کگل می توانند به جلوگیری یا کاهش این مشکل کمک کنند.

سایت my clevelandclinic نیز در این مورد نوشته است:

Urinary incontinence is the inability to control when you pass urine. It’s a common medical problem.

ترجمه متن بالا:

بی اختیاری ادرار ناتوانی در کنترل زمان دفع ادرار است. این یک مشکل پزشکی شایع است.

درمان بی اختیاری ادرار

درمان به عوامل مختلفی از جمله نوع بی اختیاری، سن، سلامت عمومی و وضعیت روانی بیمار بستگی خواهد داشت.

بی اختیاری ادرار استرسی

تمرینات کف لگن که تحت عنوان تمرینات کگل نیز شناخته می شوند باعث تقویت عضله اسفنکتر ادراری و عضلات کف لگن که ماهیچه هایی هستند که به کنترل ادرار کمک می کنند خواهند شد.

تمرینات کف لگن برای بی اختیاری و تمرینات مثانه

• تأخیر در ادرار: هدف این تمرین کنترل نیاز به ادرار کردن است و بیمار به تأخیر انداختن ادرار در زمان های لازم را خواهد آموخت.
• ادرار دو مرحله ای: در این روش ادرار کرده، چند دقیقه صبر می کنید و سپس دوباره ادرار می کنید.
• جدول زمانی رفتن به دستشویی: فرد ساعات مشخصی در روز به عنوان مثال هر 2 ساعت یکبار را برای رفتن به دستشویی مشخص می کند.

تمرینات مثانه به بیمار در بدست آوردن تدریجی کنترل مثانه کمک می کنند.

داروهایی برای نشت غیر ارادی ادرار

داروها در صورت استفاده معمولاً با سایر تکنیک ها یا تمرینات ترکیب می شوند. داروهای زیر برای درمان نشت غیرارادی ادرار تجویز می شوند:

• آنتی کولینرژیک: مثانه های بیش فعال را آرام کرده و به بیماران مبتلا به بی اختیاری ادرار استرسی کمک می کند.
• استروژن موضعی: باعث تقویت بافت مجرای ادراری و واژن شده و برخی از علائم را کاهش می دهد.
• ایمی پرامین (توفرانیل): نوعی داروی ضد افسردگی سه حلقه ای است.

دستگاه های پزشکی

دستگاه های پزشکی زیر برای خانم ها طراحی شده اند:

• اینسرت های مجاری ادراری: این وسیله قبل از انجام فعالیت در واژن قرار داده شده و زمان ادرار کردن در آورده می شود.
• پساری: ​​یک حلقه سفت که تمام روز داخل واژن قرار داده می شود. این وسیله به بالا نگه داشتن مثانه و جلوگیری از نشت ادرار کمک می کند.
• پرتودرمانی: بافت موجود در دستگاه ادراری تحتانی گرم می شود و پس از بهبود معمولاً محکم تر بوده و منجر به کنترل بهتر ادرار می شود.
• بوتاکس (سم بوتولینوم نوع A): به عضله مثانه تزریق شده و می تواند به افرادی که مثانه بیش فعال دارند کمک کند.
• مواد حجم دهنده: به داخل بافت مجرای ادرار تزریق شده و به بسته نگه داشتن مجرای ادرار کمک می کنند.
• تحریک کننده عصب ساکرال: زیر پوست باسن کاشته شده و توسط یک سیم به عصبی که از نخاع به مثانه می رود متصل می شود. سیم نوعی پالس الکتریکی منتشر کرده که با تحریک عصب به کنترل مثانه کمک می کند.

عمل جراحی

در صورتی که روش های درمانی دیگر مؤثر نباشند عمل جراحی در نظر گرفته می شود. زنانی که قصد بچه دار شدن دارند باید قبل از تصمیم گیری درباره گزینه های جراحی با پزشک صحبت کنند.

• تکنیک اسلینگ: برای حمایت از مجرای ادرار و کمک به جلوگیری از نشت ادرار یک حلقه زیر گردن مثانه قرار داده می شود.
• کولپوساسپنشن: بالا کشیدن گردن مثانه می تواند به بهبود بی اختیاری ادرار استرسی کمک کند.
• اسفنکتر مصنوعی: گاهی برای کنترل جریان ادرار از مثانه به مجرای ادرار از یک اسفنکتر یا دریچه مصنوعی استفاده می شود.

رویکردهای تخصصی‌ و روش‌های نوین جراحی

در کنار تمرینات رفتاری، درمان دارویی و جراحی با رویکردهای تخصصی‌تری نیز دنبال می‌شود. شناخت دقیق این داروها و روش‌های جراحی به بیمار کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتری روند درمان خود را پیگیری کند. داروهای آنتی موسکارینی اولین خط درمان دارویی برای مثانه بیش‌فعال هستند که با مسدود کردن گیرنده‌های خاصی در عضله مثانه، انقباضات غیرارادی را کاهش می‌دهند. از طرفی در حوزه جراحی، روش‌های نوینی جایگزین جراحی‌های باز قدیمی شده‌اند که دوران نقاهت بسیار کوتاه‌تری دارند.

لیست داروهای تخصصی و روش‌های نوین جراحی:

• داروی تولترودین و اکسی بوتینین: برای کاهش اسپاسم و انقباضات ناگهانی مثانه تجویز می‌شوند.
• داروی سولیفناسین و میرابگرون: نسل جدیدتری از داروها هستند که ظرفیت نگهداری ادرار در مثانه را افزایش می‌دهند.
• داروی دولوکستین: تنها داروی تایید شده برای کمک به بهبود بی اختیاری استرسی است که قدرت اسفنکتر مجرای ادرار را افزایش می‌دهد.
• روش جراحی اسلینگ با فاشیای خود بیمار: در این روش نواری از بافت بدن خود بیمار برداشته شده و زیر گردن مثانه قرار می‌گیرد تا نقش حمایتی ایفا کند.
• روش جراحی اسلینگ مجرای میانی با مش: یک نوار پلیمری کوچک زیر مجرای ادرار قرار می‌گیرد تا در زمان سرفه یا عطسه از نشت ادرار جلوگیری کند و امروزه موفق‌ترین روش جراحی محسوب می‌شود.

گزینه های دیگر

• کاتتر ادراری: لوله ای که از مثانه و مجرای ادراری گذشته و از بدن خارج شده و داخل کیسه ای که ادرار در آن جمع می شود قرار می گیرد.
• پدهای جاذب: پدهای جاذب بسیاری برای خرید در داروخانه ها و سوپر مارکت ها و همچنین بصورت آنلاین در دسترس است.

بخوانید : فیستول مثانه

علت نشت غیرارادی ادرار

علل و نوع بی اختیاری ادرار با یکدیگر ارتباط نزدیکی دارند.

بی اختیاری استرسی

عوامل بی اختیاری استرسی شامل موارد زیر است:

• بارداری و زایمان
• یائسگی، زیرا کاهش استروژن می تواند عضلات را ضعیف تر کند.
• هیسترکتومی و برخی روش های جراحی دیگر
• سن
• چاقی

بی اختیاری فوریتی

موارد زیر از دلایل شناخته شده بی اختیاری فوریتی است:

• سیستیت که التهاب پوشش مثانه است.
• شرایط عصبی مانند مالتیپل اسکلروزیس، سکته مغزی و بیماری پارکینسون
• پروستات بزرگ شده که می تواند باعث افتادگی مثانه و تحریک مجرای ادرار شود.

بی اختیاری سرریزی

این اتفاق زمانی رخ می دهد که در مثانه نوعی مانع یا انسداد وجود داشته باشد. گاهی موارد زیر باعث انسداد خواهند شد:

• بزرگ شدن غده پروستات
• فشار تومور در مثانه
• سنگ های ادراری
• یبوست
• جراحی بی اختیاری ادرار که صحیح انجام نشده باشد.

بی اختیاری کامل

این مورد می تواند ناشی از موارد زیر باشد:

• نقص آناتومیک که از زمان تولد وجود دارد.
• آسیب نخاعی که باعث اختلال در سیگنال های عصبی میان مغز و مثانه می شود.
• فیستول که شرایطی است که یک لوله یا کانال بین مثانه و ناحیه اطراف مانند واژن ایجاد می شود.

علل دیگر بی اختیاری کامل شامل موارد زیر است:

• برخی داروها به ویژه داروهای ادرارآور، داروهای ضد فشار خون، قرص های خواب، آرام بخش و شل کننده های عضلانی
• الکل
• عفونت مجاری ادراری

بخوانید : پروتئینوری

انواع بی اختیاری ادرار

نوع بی اختیاری معمولاً با علت آن در ارتباط است.

نوع بی اختیاری معمولاً با علت زمینه ای آن در ارتباط مستقیم است و شناخت دقیق آن به تشخیص و روند درمان کمک بسیار زیادی می کند. انواع بی اختیاری ادرار شامل موارد زیر است:

بی اختیاری استرسی

در این حالت، ادرار هنگام سرفه کردن، خندیدن یا انجام برخی فعالیت ها مانند دویدن یا پریدن نشت می کند. این اتفاق به دلیل وارد شدن فشار فیزیکی ناگهانی بر روی عضلات ضعیف شده لگن و اسفنکتر مثانه رخ می دهد و بیشتر در میان زنان شایع است.

بی اختیاری فوریتی

در این شرایط، اضطراب ناگهانی و شدید برای ادرار کردن وجود دارد و ادرار در همان لحظه و یا کمی بعد نشت می کند. در این نوع که به آن مثانه بیش فعال نیز می گویند، عضله مثانه به صورت غیر ارادی منقبض می شود و فرد زمان کافی برای رساندن خود به سرویس بهداشتی را پیدا نمی کند.

بی اختیاری سرریزی

عدم توانایی در تخلیه کامل مثانه می تواند منجر به نشت ادرار شود. در این وضعیت، مثانه به درستی خالی نمی شود و بیش از حد ظرفیت خود پر می ماند، در نتیجه ادرار اضافه به صورت قطره قطره یا مداوم سرریز کرده و خارج می شود.

بی اختیاری کامل

در این وضعیت حاد، مثانه نمی تواند ادرار را نگه دارد. این مشکل معمولا به دلیل نقص های آناتومیک مادرزادی، آسیب های شدید نخاعی یا فیستول ها ایجاد می شود و سیستم ادراری به طور کامل قابلیت ذخیره سازی خود را از دست می دهد.

بی اختیاری عملکردی

در این نوع، سیستم ادراری ممکن است کاملا سالم باشد اما ادرار خارج می شود زیرا فرد احتمالاً به دلیل مشکل در تحرک نمی تواند به موقع به دستشویی برسد. مواردی مانند کهولت سن، آرتروز شدید، ناتوانی های جسمی یا اختلالات ذهنی و زوال عقل می توانند عامل اصلی این اتفاق باشند.

بی اختیاری ترکیبی

این وضعیت ترکیبی از انواع موارد ذکر شده در بالا است. در دنیای واقعی بسیار شایع است که یک بیمار به طور همزمان علائم دو مدل مختلف، به ویژه ترکیبی از بی اختیاری استرسی و بی اختیاری فوریتی را با هم تجربه کند.

بخوانید : آبسه کلیه

علائم بی اختیاری ادرار

نشت غیر ارادی ادرار از علائم اصلی این بیماری بوده و زمان و چگونگی آن به نوع بی اختیاری ادرار بستگی خواهد داشت.

بی اختیاری استرسی

این مورد به ویژه در زنانی که زایمان کرده و یائسه هستند رایج ترین نوع بی اختیاری است. در این حالت استرس به جای فشار روانی به فشار جسمی اشاره دارد. هنگامی که مثانه و عضلات درگیر در کنترل ادرار تحت فشار اضافی ناگهانی قرار بگیرند فرد به طور غیر ارادی ادرار می کند.

اقدامات زیر می توانند باعث تحریک بی اختیاری استرسی شوند:

• سرفه، عطسه، یا خندیدن
• بلند کردن اجسام سنگین
• ورزش

بی اختیاری فوریتی

این مورد تحت عنوان بی اختیاری رفلکس یا مثانه بیش فعال نیز شناخته می شود و دومین نوع متداول بی اختیاری ادرار است. در این شرایط در دیواره عضلانی مثانه یک انقباض ناگهانی و غیر ارادی وجود دارد که باعث می شود نیاز به ادرار کردن وجود داشته باشد و نمی توان جلوی آن را گرفت. هنگامی که نیاز به ادرار کردن بوجود می آید صرف نظر از تلاش فرد قبل از ترشح ادرار مدت زمان کوتاهی دارد.

نیاز به ادرار می تواند ناشی از موارد زیر باشد:

• تغییر ناگهانی موقعیت
• شنیدن صدای آب جاری
• رابطه جنسی خصوصاً هنگام ارگاسم

عضلات مثانه به دلیل آسیب به اعصاب مثانه، سیستم عصبی یا خود عضلات می توانند غیر ارادی فعال شوند.

بی اختیاری سرریزی

این مورد بیشتر در آقایان با مشکلات غده پروستات، مثانه آسیب دیده یا مجرای ادرار مسدود شده مشاهده می شود. غده پروستات بزرگ شده می تواند باعث انسداد مثانه شود. مثانه نمی تواند مقدار ادرار تولید شده توسط بدن را نگه دارد و یا به طور کامل تخلیه نشده و باعث نشت مقدار کمی از ادرار می شود. بیماران اغلب نیاز به ادرار کردن مکرر دارند و گاهی دریبل یا نشت مداوم ادرار از مجرای ادرار را تجربه می کنند.

بی اختیاری ترکیبی

در این مورد علائم بی اختیای استرسی و بی اختیاری اضطراب وجود دارد.

بی اختیاری عملکردی

در بی اختیاری عملکردی فرد می داند که نیاز به ادرار کردن وجود دارد اما به دلیل مشکل در حرکت نمی تواند به موقع خود را به دستشویی برساند.

علل شایع بی اختیاری عملکردی عبارتند از:

• گیجی
• زوال عقل
• ضعف در بینایی یا تحرک
• عدم چابکی که باعث تأخیر در پایین کشیدن زیپ شلوار می شود.
• افسردگی، اضطراب یا عصبانیت که می تواند منجر به عدم تمایل به رفتن به دستشویی شود.

بی اختیاری عملکردی میان سالمندان بیشتر بوده و در خانه سالمندان شایع است.

بی اختیاری کامل

این مورد بدین معناست که فرد نشت ادرار مداوم و یا نشت غیر قابل کنترل و زیاد ادرار دارد. گاهی بیمار یک مشکل مادرزادی (متولد شده با نقص) مانند آسیب نخاعی یا مشکل سیستم ادراری دارد و گاهی نیز میان مثانه و واژن یک سوراخ (فیستول) ایجاد می شود.

بخوانید : کف آلود بودن ادرار

علت بی اختیاری ادرار در سنین و جنسیت های مختلف

بی اختیاری ادرار یک مشکل تک‌بعدی نیست و با چهره‌های متفاوتی بروز می‌کند. شناخت دقیق این تفاوت‌ها به پزشک متخصص کمک می‌کند تا تشخیص درست‌تری داشته باشد و مسیر درمان را متناسب با شرایط جسمی بیمار طی کند. دلایل این تفاوت‌ها شامل موارد زیر است:

• سن، جنسیت و شرایط فیزیولوژیک: آناتومی دستگاه ادراری در زنان و مردان تفاوت‌های بنیادینی دارد که باعث تغییر در نوع و علت نشت ادرار می‌شود.
• تغییرات سیستم عصبی و عضلانی: با عبور از مراحل مختلف زندگی، از کودکی تا سالمندی، سیستم کنترل‌کننده مثانه دستخوش تغییرات زیادی می‌شود.

بی اختیاری ادرار در زنان و بانوان جوان

زنان به دلیل ساختار پیچیده‌تر لگن و عبور از مقاطع حساس فیزیولوژیک، بیشترین آمار ابتلا را به خود اختصاص می‌دهند:

• نقش ماهیچه‌های کف لگن: این ماهیچه‌ها در زنان وظیفه سنگینی برای نگهداری ارگان‌هایی نظیر رحم، مثانه و روده‌ها دارند.
• عوامل خطر در زنان جوان: رژیم‌های غذایی فاقد پروتئین کافی، عدم تحرک، انجام ورزش‌های بسیار سنگین و غیراصولی (وارد کردن فشار مضاعف به شکم) و ضعف مادرزادی عضلات لگن.
• تاثیر دوران یائسگی: ترشح هورمون استروژن به شدت کاهش می‌یابد. این هورمون برای حفظ سلامت، انعطاف‌پذیری و ضخامت مخاط مثانه و مجرای ادرار حیاتی است و افت آن مقاومت مجاری را در برابر خروج ادرار کم می‌کند.

بی اختیاری ادرار در دوران بارداری و پس از زایمان

دوران بارداری یکی از شایع‌ترین مقاطعی است که زنان نشت ادرار را تجربه می‌کنند:

• فشار فیزیکی جنین: با رشد جنین و افزایش حجم رحم، فشار مکانیکی سنگینی مستقیماً بر روی مثانه وارد شده و ظرفیت ذخیره‌سازی آن محدود می‌شود.
• ترشح هورمون ریلاکسین: این هورمون برای شل شدن مفاصل لگن جهت آمادگی زایمان ترشح می‌شود، اما عضلات اسفنکتر کنترل‌کننده ادرار را نیز شل می‌کند.
• آسیب‌های زایمان طبیعی: زایمان طولانی یا نوزاد با وزن بالا می‌تواند منجر به کشیدگی بیش از حد، پارگی‌های میکروسکوپی در فاشیای لگن و آسیب به اعصاب مثانه شود. این موارد زمینه‌ساز افتادگی مثانه (سیستوسل) و بروز بی اختیاری استرسی در آینده هستند.

بی اختیاری ادرار در مردان

ساختار مجرای ادراری طولانی‌تر و وجود اسفنکترهای دوگانه و حلقوی در مردان باعث شده کمتر درگیر بی اختیاری استرسی شوند، اما مشکلات زیر آن‌ها را مستعد انواع دیگری از این عارضه می‌کند:

• بزرگی خوش‌خیم پروستات: با افزایش سن، پروستات بزرگ شده و مجرای ادرار را تحت فشار قرار می‌دهد. در نتیجه مثانه کامل خالی نشده و مردان دچار بی اختیاری سرریزی و تکرر ادرار می‌گردند.
• عمل‌های جراحی پروستات: مردانی که تحت جراحی (مانند برداشتن تومور یا جراحی رادیکال پروستات) قرار می‌گیرند، ممکن است به دلیل آسیب ناخواسته به اسفنکتر خارجی یا شبکه عصبی لگن، کنترل ادرار خود را موقتاً یا دائم از دست بدهند.

بی اختیاری ادرار در کودکان و نوجوانان

• کودکان زیر ۶ سال: شب ادراری معمولا بخشی از روند طبیعی تکامل سیستم عصبی و کنترل مثانه است.
• عوامل خطر در کودکان: ادامه یافتن مشکل نیازمند پیگیری تخصصی است. دلایلی مانند عفونت‌های مکرر مجاری ادراری، یبوست مزمن (فشار به دیواره مثانه) یا اختلالات مادرزادی آناتومیک نقش دارند.
• نوجوانان: علاوه بر بیماری‌های خودایمنی یا مشکلات عصبی، استرس‌های روانی، فشارهای تحصیلی و تنش‌های محیطی نقش پررنگی در تحریک مثانه بیش‌فعال دارند.

بی اختیاری ادرار در سالمندان

افزایش سن به طور طبیعی با کاهش خاصیت ارتجاعی دیواره مثانه و ضعیف شدن اسفنکترها همراه است، اما بی اختیاری در سالمندان ریشه‌های پیچیده‌تری دارد:

• تداخل و مصرف داروها: مصرف همزمان داروهای فشار خون، بیماری‌های قلبی و دیابت (به ویژه داروهای ادرارآور) حجم تولید ادرار را به شدت افزایش می‌دهد.
• بیماری‌های عصبی: بیماری‌های تحلیل‌برنده مانند پارکینسون، آلزایمر و سکته‌های مغزی، ارسال سیگنال‌های عصبی بین مغز و مثانه را مختل می‌کنند.
• بی اختیاری عملکردی: بسیاری از سالمندان به دلیل دردهای مفصلی، آرتروز شدید، ضعف بینایی و مشکلات حرکتی، زمان کافی برای رسیدن به موقع به سرویس بهداشتی پیدا نمی‌کنند و پیش از رسیدن دچار نشت ادرار می‌شوند.

عوامل خطر

موارد زیر عوامل خطر مرتبط با بی اختیاری ادرار است:

• چاقی: این مورد فشار بیشتری به مثانه و ماهیچه های اطراف وارد می کند. چاقی ماهیچه ها را ضعیف کرده و هنگام عطسه یا سرفه ادرار بیشتری نشت می کند.
• سیگار کشیدن: این مورد می تواند منجر به سرفه مزمن و در نتیجه بروز بی اختیاری ادرار شود.
• جنسیت: احتمال ابتلا به بی اختیاری استرسی در زنان به خصوص اگر فرزند داشته باشند نسبت به مردان بیشتر است.
• پیری: ماهیچه های مثانه و مجرای ادرار با افزایش سن ضعیف می شوند.
• برخی بیماری ها و شرایط: دیابت، بیماری کلیوی، آسیب نخاعی و بیماری های عصبی مانند سکته مغزی خطر ابتلا به بی اختیاری ادرار را افزایش می دهند.
• بیماری پروستات: پس از عمل پروستات یا پرتودرمانی احتمال بروز بی اختیاری ادرار وجود دارد.

علاوه بر چاقی، سن و مصرف دخانیات، فاکتورهای سبک زندگی و سوابق پزشکی گذشته نیز تاثیر مستقیمی بر ضعیف شدن عضلات کف لگن و بروز این بیماری دارند. نوع زایمان در زنان یکی از مهم‌ترین این موارد است. همچنین رژیم غذایی روزانه و مصرف برخی داروها می‌تواند به عنوان یک عامل محرک، علائم نشت ادرار را به شدت تشدید کند.

تشخیص

راه های تشخیص بی اختیاری ادرار شامل موارد زیر است:

• یادداشت: فرد مقدار نوشیدن مایعات، زمان نیاز به ادرار، میزان ادرار تولید شده و تعداد دوره های بی اختیاری را ثبت می کند.
• معاینه فیزیکی: پزشک واژن را معاینه کرده و قدرت عضلات کف لگن را بررسی خواهد کرد. آن ها همچنین در بیماران مرد مقعد را برای وجود غده پروستات بزرگ شده معاینه می کنند.
• آزمایش ادرار: آزمایشاتی برای بررسی علائم عفونت و ناهنجاری ها انجام می شود.
• آزمایش خون: از طریق این آزمایش می توان عملکرد کلیه را ارزیابی کرد.
• اندازه گیری باقیمانده پستوئید: این آزمایش مقدار ادرار باقی مانده در مثانه پس از ادرار را ارزیابی می کند.
• سونوگرافی لگن: این آزمایش تصویری ارائه می دهد که می تواند به تشخیص هرگونه ناهنجاری کمک کند.
• تست استرس: از بیمار خواسته می شود فشار ناگهانی وارد کند و پزشک نشت ادرار را بررسی می کند.
• آزمایش یورودینامیک: این آزمایش میزان فشاری که مثانه و عضله اسفنکتر ادراری می توانند تحمل کنند را تعیین خواهد کرد.
• سیستوگرام: از طریق اشعه ایکس تصویری از مثانه تهیه می شود.
• سیستوسکوپی: یک لوله نازک که انتهای آن یک لنز قرار دارد وارد مجرای ادرار شده و پزشک می تواند هرگونه ناهنجاری در دستگاه ادراری را مشاهده کند.

عوارض بی اختیاری

گاهی اوقات ناتوانی در نگه داشتن ادرار می تواند منجر به ناراحتی، خجالت و در برخی موارد مشکلات جسمی دیگر شود.

این مشکلات شامل موارد زیر خواهد بود:

• مشکلات پوستی: احتمال ایجاد زخم، جوش و عفونت های پوستی در افراد مبتلا به بی اختیاری ادرار به دلیل خیس یا مرطوب بودن پوست در اکثر مواقع بیشتر است. این وضعیت برای ترمیم زخم ها مناسب نیست و باعث بروز عفونت های قارچی می شود.
• عفونت های مجاری ادراری: استفاده طولانی مدت از سوند ادراری خطر ابتلا به عفونت را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد.
• پرولاپس: بخشی از واژن، مثانه و گاهی مجرای ادرار به سمت ورودی واژن افتادگی پیدا می کند. این مشکل معمولاً در اثر ضعف عضلات کف لگن ایجاد می شود.

خجالت ناشی از بی اختیاری باعث می شود افراد از نظر اجتماعی گوشه گیر شوند و این مسئله منجر به افسردگی آن ها خواهد شد.

افرادی که نگران بی اختیاری ادرار هستند باید به پزشک مراجعه کنند، یک پزشک می تواند کمک زیادی به آنها بکند.

رژیم غذایی مناسب و درمان های خانگی بی اختیاری ادرار

اصلاح سبک زندگی و توجه به تغذیه می‌تواند گام بزرگی در کنترل علائم این عارضه باشد. مصرف مایعات باید به صورت هوشمندانه در طول روز پخش شود و از نوشیدن حجم زیاد آب در ساعات پایانی شب خودداری گردد. برخی درمان‌های خانگی مانند مصرف سیاه دانه کوبیده شده همراه با شیر در طب سنتی برای تقویت عضلات و کاهش سردی مثانه توصیه شده است.

تفاوت آناتومی مجرای ادراری زنان و مردان در کنترل ادرار

یکی از دلایل اصلی که بی اختیاری ادرار در زنان بسیار شایع‌تر از مردان است، تفاوت‌های ساختاری و آناتومیک در سیستم ادراری تحتانی است. در مردان، طول مجرای ادرار بسیار بلندتر است و غده پروستات که در زیر گردن مثانه قرار گرفته، مقاومت طبیعی مجرا را در برابر خروج ناخواسته ادرار بالا می‌برد. همچنین مردان دارای دو اسفنکتر (داخلی و خارجی) کاملا حلقوی و قوی هستند که یک سد دفاعی محکم ایجاد می‌کنند.

در مقابل، زنان مجرای ادراری کوتاه‌تری دارند و اسفنکتر داخلی آن‌ها حلقوی کامل نیست، بلکه به شکل نعل اسبی در جلوی مجرا قرار دارد. این ساختار ضعیف‌تر باعث می‌شود زنان برای کنترل ادرار وابستگی شدیدی به عضلات کف لگن و بافت‌های همبند واژن داشته باشند. به همین دلیل هرگونه آسیب به این بافت‌ها در اثر زایمان، به سرعت منجر به نشت غیرارادی ادرار می‌شود.

بخوانید : عوارض نگه داشتن ادرار

تاثیرات روانی و اجتماعی نشت غیرارادی ادرار بر کیفیت زندگی

بی اختیاری ادرار تنها یک مشکل فیزیکی نیست، بلکه تبعات روانی سنگینی به همراه دارد که گاهی از خود بیماری آزاردهنده‌تر است. بسیاری از بیماران به دلیل ترس از بوی بد یا خیس شدن لباس در مکان‌های عمومی، مسافرت‌ها و دورهمی‌های دوستانه خود را محدود می‌کنند. این انزوای اجتماعی به مرور زمان باعث کاهش اعتماد به نفس و بروز افسردگی می‌شود. اختلال در خواب شبانه به دلیل نیاز مکرر به دفع ادرار، انرژی روزانه فرد را کاهش داده و راندمان کاری او را پایین می‌آورد. همچنین نگرانی از نشت ادرار در حین رابطه جنسی، تاثیرات مخربی بر صمیمیت و کیفیت زندگی زناشویی بیماران می‌گذارد.

پیشرفت های جهانی در تشخیص و درمان بی اختیاری ادرار

در کلینیک‌های پیشرفته ارولوژی در سطح جهان، روش‌های تشخیصی و درمانی نوینی به کار گرفته می‌شود که دقت و درصد موفقیت بالاتری نسبت به روش‌های سنتی دارند. یکی از این تکنولوژی‌ها، تست یورودینامیک تصویری است که ترکیبی از نوار مثانه همزمان با تصویربرداری فلوروسکوپی است و به پزشک اجازه می‌دهد کوچکترین ناهنجاری‌های حرکتی مجرا را به صورت زنده مشاهده کند. در حوزه درمان نیز، پزشکی بازساختی یا سلول‌درمانی در حال تبدیل شدن به یک انقلاب است. در این روش، سلول‌های بنیادی به ناحیه اسفنکتر آسیب‌دیده تزریق می‌شوند تا بافت عضلانی از بین رفته را به طور طبیعی بازسازی کنند. همچنین روش تحریک عصب تیبیال از راه پوست که با ارسال پالس‌های الکتریکی ملایم به عصبی در مچ پا انجام می‌شود، توانسته در تنظیم سیگنال‌های مغزی مرتبط با مثانه بیش‌فعال، نتایج خیره‌کننده‌ای در سطح بین‌المللی ثبت کند.

بخوانید : اپیسپادیاس

نتیجه گیری

در نهایت، بی اختیاری ادرار یک عارضه شایع است که با وجود ایجاد محدودیت‌های آزاردهنده در زندگی روزمره، به هیچ وجه نباید به عنوان یک سرنوشت دائمی پذیرفته شود. از اصلاح ساده رژیم غذایی و انجام تمرینات کگل گرفته تا استفاده از داروهای نوین و جراحی‌های کم‌تهاجمی، راهکارهای قطعی و موثری برای بازگرداندن کنترل مثانه وجود دارد. تفاوت آناتومی، افزایش سن و تغییرات هورمونی نقش مهمی در این مشکل دارند، اما مراجعه زودهنگام به متخصص می‌تواند از بروز عوارض روانی و جسمی جلوگیری کند. کلینیک اورولوژی الهام با در اختیار داشتن تجهیزات پیشرفته تشخیصی مانند تست نوار مثانه، آماده است تا با بررسی دقیق علت زمینه‌ای، بهترین مسیر درمانی را برای شما برنامه ریزی کرده و کیفیت و آرامش را به زندگی شما بازگرداند.

سوالات متداول

آیا بی اختیاری ادرار با ورزش های خانگی قابل درمان است؟

بله، انجام منظم تمرینات کگل می‌تواند با تقویت مستقیم عضلات کف لگن، به طور چشمگیری نشت غیرارادی ادرار را در مراحل اولیه کنترل و درمان کند.

بهترین روش جراحی برای درمان قطعی بی اختیاری ادرار کدام است؟

در حال حاضر روش جراحی اسلینگ مجرای میانی با مش به دلیل اثربخشی بالا و دوران نقاهت کوتاه، بهترین گزینه در سراسر جهان محسوب می‌شود.

آیا مصرف کافئین تاثیری روی شدت بی اختیاری ادرار دارد؟

کافئین یک محرک قوی دیواره مثانه است و مصرف زیاد آن باعث افزایش انقباضات ناگهانی و تشدید بی اختیاری ادرار فوریتی می‌شود.

علت اصلی بروز بی اختیاری ادرار در زنان جوان چیست؟

بارداری، زایمان طبیعی سخت و آسیب به بافت‌های همبند لگن از شایع‌ترین دلایل افتادگی مثانه و نشت ادرار در زنان جوان هستند.

آیا بزرگی پروستات می تواند باعث بی اختیاری ادرار در مردان شود؟

بله، بزرگ شدن غده پروستات با مسدود کردن مسیر خروج ادرار باعث پر شدن بیش از حد مثانه و ایجاد بی اختیاری ادرار سرریزی در مردان می‌گردد.